แนวข้อสอบกฎหมายอาญาเบื้องต้น 55 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 2. วิ่งราวทรัพย์

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 336 บัญญัติว่า ผู้ใดลักทรัพย์โดยฉกฉวยเอาซึ่งหน้า ผู้นั้นกระทำความผิดฐานวิ่งราวทรัพย์ ส่วนชิงทรัพย์ (ม.339) คือลักทรัพย์โดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญ และปล้นทรัพย์ (ม.340) คือชิงทรัพย์โดยร่วมกันตั้งแต่ 3 คนขึ้นไป

ตอบข้อ 2. 3 คน

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 340 บัญญัติว่า ผู้ใดชิงทรัพย์โดยร่วมกันกระทำความผิดด้วยกันตั้งแต่สามคนขึ้นไป ผู้นั้นกระทำความผิดฐานปล้นทรัพย์

ตอบข้อ 3. ฉ้อโกง

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 บัญญัติความผิดฐานฉ้อโกง คือการหลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดความจริงจนได้ทรัพย์สินไป ส่วนยักยอก (ม.352) คือการเบียดบังทรัพย์ที่ตนครอบครองอยู่แล้ว และกรรโชก (ม.337) คือการข่มขืนใจให้ยอมให้ทรัพย์สิน

ตอบข้อ 2. ยักยอก

ความผิดฐานยักยอก ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352 คือการที่ผู้ครอบครองทรัพย์ของผู้อื่นอยู่แล้วโดยชอบ แล้วเบียดบังเอาทรัพย์นั้นเป็นของตน จุดต่างจากลักทรัพย์คือ ลักทรัพย์เป็นการเอาทรัพย์ที่ตนไม่ได้ครอบครองไป

ตอบข้อ 3. 5 สถาน

โทษสำหรับลงแก่ผู้กระทำความผิดมี 5 สถาน ได้แก่ ประหารชีวิต จำคุก กักขัง ปรับ และริบทรัพย์สิน

ตอบข้อ 4. ปล้นทรัพย์

ปล้นทรัพย์ (มาตรา 340) คือการชิงทรัพย์โดยร่วมกันกระทำความผิดตั้งแต่ 3 คนขึ้นไป ส่วนชิงทรัพย์ (มาตรา 339) คือลักทรัพย์โดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญ ซึ่งคนเดียวก็ทำได้

ตอบข้อ 2. วิ่งราวทรัพย์

วิ่งราวทรัพย์ (มาตรา 336) คือการลักทรัพย์โดยฉกฉวยเอาซึ่งหน้า ต่างจากลักทรัพย์ธรรมดาที่เอาไปโดยผู้เสียหายไม่รู้ตัว และต่างจากชิงทรัพย์ที่ต้องมีการใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญ

ตอบข้อ 2. 12 ปี

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 73 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2565) กำหนดว่าเด็กอายุไม่เกิน 12 ปี กระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิด เด็กนั้นไม่ต้องรับโทษ

ตอบข้อ 1. ความผิดอันยอมความได้ (ความผิดต่อส่วนตัว)

หมิ่นประมาทเป็นความผิดอันยอมความได้ (ความผิดต่อส่วนตัว) ผู้เสียหายจึงต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำผิด และสามารถถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความกันได้

ตอบข้อ 2. ฉีดสารพิษให้ตาย

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 19 (แก้ไขเมื่อ พ.ศ. 2546) กำหนดให้ประหารชีวิตด้วยวิธีฉีดสารพิษให้ตาย แทนวิธียิงเป้าที่ใช้มาแต่เดิม

ตอบข้อ 4. ยักยอก

ประมวลกฎหมายอาญาบัญญัติให้ความผิดในหมวดยักยอกเป็นความผิดอันยอมความได้ (มาตรา 356) ผู้เสียหายจึงถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความกันได้ และต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำผิด (เช่นเดียวกับฉ้อโกงทั่วไป ซึ่งก็เป็นความผิดอันยอมความได้ เว้นแต่ฉ้อโกงประชาชน) ส่วนลักทรัพย์ ชิงทรัพย์ และปล้นทรัพย์ เป็นความผิดอาญาแผ่นดิน ยอมความไม่ได้ แม้ผู้เสียหายจะได้รับทรัพย์คืนหรือพอใจแล้ว รัฐก็ยังต้องดำเนินคดีต่อไป (การชดใช้อาจเป็นเพียงเหตุบรรเทาโทษเท่านั้น)

ตอบข้อ 3. การคุมความประพฤติ

โทษทางอาญาตามมาตรา 18 มีเพียง 5 สถาน คือ ประหารชีวิต จำคุก กักขัง ปรับ และริบทรัพย์สิน ดังนั้น กักขัง ริบทรัพย์สิน และปรับ ล้วนเป็น 'โทษ' ทั้งสิ้น ส่วนการคุมความประพฤติไม่ใช่โทษตามมาตรา 18 แต่เป็นเงื่อนไขที่ศาลกำหนดประกอบการรอการลงโทษ/รอการกำหนดโทษ จึงเป็นคำตอบที่ถูก

ตอบข้อ 1. ชิงทรัพย์เป็นการลักทรัพย์โดยใช้กำลังประทุษร้าย หรือขู่เข็ญว่าในทันใดนั้นจะใช้กำลังประทุษร้าย ส่วนวิ่งราวทรัพย์เป็นเพียงการลักทรัพย์โดยฉกฉวยเอาซึ่งหน้า โดยไม่ได้ใช้กำลังหรือขู่เข็ญเช่นนั้น

ทั้งสองฐานมีรากมาจากการลักทรัพย์ แต่ต่างกันที่วิธีการ วิ่งราวทรัพย์คือลักทรัพย์โดยฉกฉวยเอาซึ่งหน้า (แย่งเอาไปอย่างรวดเร็วต่อหน้า) ส่วนชิงทรัพย์ต้องมีการใช้กำลังประทุษร้าย หรือขู่เข็ญว่าในทันใดนั้นจะใช้กำลังประทุษร้ายเข้ามาประกอบด้วย จึงมีโทษหนักกว่า ตัวลวงข้อ 2 ผิดเพราะจำนวนผู้กระทำไม่ใช่เกณฑ์แบ่งสองฐานนี้ (จำนวนคนเป็นเกณฑ์ของปล้นทรัพย์) ข้อ 3 ผิดเพราะเวลากลางคืนเป็นเพียงเหตุฉกรรจ์ ไม่ใช่องค์ประกอบแบ่งฐาน และข้อ 4 ผิดเพราะความผิดกลุ่มนี้เป็นความผิดอาญาแผ่นดิน ยอมความไม่ได้ทั้งคู่

ตอบข้อ 4. ยักยอก

กรณีเก็บทรัพย์สินหายหรือทรัพย์ที่ตกหล่นได้ แล้วเบียดบังเอาเป็นของตนโดยทุจริต กฎหมายบัญญัติไว้ในหมวดยักยอก (มาตรา 352 วรรคสอง) โดยมีโทษเบากว่ายักยอกทั่วไป ตัวลวง 'ลักทรัพย์' เป็นกับดักหลัก เพราะลักทรัพย์ต้องเป็นการเอาทรัพย์ไปจากความครอบครองของผู้อื่น แต่ทรัพย์ที่ตกหล่นนั้นหลุดพ้นจากความครอบครองของเจ้าของไปแล้ว ผู้เก็บได้จึงเป็นผู้ครอบครองทรัพย์เสียเอง ส่วน 'รับของโจร' ต้องเป็นการรับทรัพย์ที่ได้มาจากการกระทำความผิดฐานอื่นโดยรู้อยู่แล้ว ซึ่งไม่ใช่ข้อเท็จจริงนี้

ตอบข้อ 4. ชิงทรัพย์

แม้เริ่มต้นด้วยการกระชากเอาซึ่งหน้าอันเข้าลักษณะวิ่งราวทรัพย์ แต่เมื่อเจ้าทรัพย์ขัดขืน นายเอกได้ 'ใช้กำลังประทุษร้าย' โดยผลักให้ล้มเพื่อให้ได้ทรัพย์นั้นไป จึงครบองค์ประกอบชิงทรัพย์ คือลักทรัพย์โดยใช้กำลังประทุษร้ายเพื่อให้ยื่นให้ซึ่งทรัพย์หรือเพื่อให้พ้นจากการขัดขวาง ตัวลวง 'วิ่งราวทรัพย์' เป็นกับดักสำคัญ เพราะจะเป็นวิ่งราวได้ก็ต่อเมื่อฉกฉวยไปเฉย ๆ โดยไม่มีการใช้กำลังต่อเจ้าทรัพย์ ส่วนกรรโชกต้องเป็นการข่มขืนใจให้เขายอมมอบทรัพย์ให้ ไม่ใช่การแย่งเอาไปเอง

ตอบข้อ 1. ต้องระวางโทษเพียงหนึ่งในสามของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่ใช้ให้กระทำ

ตามมาตรา 84 ผู้ใช้คือผู้ก่อให้ผู้อื่นกระทำความผิดด้วยการใช้ บังคับ ขู่เข็ญ จ้าง วาน หรือยุยงส่งเสริม ถ้าผู้ถูกใช้ได้กระทำความผิดตามที่ถูกใช้ ผู้ใช้ต้องรับโทษเสมือนเป็นตัวการ แต่ถ้าความผิดมิได้กระทำลง (เช่น ผู้ถูกใช้ไม่ยอมกระทำ) ผู้ใช้ต้องระวางโทษเพียงหนึ่งในสามของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น กรณีนี้นายขาวยังไม่ได้ลงมือ นายเขียวจึงรับโทษหนึ่งในสาม ตัวลวง 'ไม่ต้องรับโทษ' ผิดเพราะกฎหมายลงโทษผู้ใช้แม้ผู้ถูกใช้ยังไม่ได้กระทำ ส่วน 'เสมือนตัวการ' ใช้เฉพาะเมื่อผู้ถูกใช้ได้กระทำความผิดแล้ว และ 'สองในสาม' เป็นอัตราของผู้สนับสนุนตามมาตรา 86 ซึ่งเป็นคนละฐานกัน

ตอบข้อ 2. เป็นการกระทำโดยเจตนา เพราะเป็นกรณีย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำ

เจตนาตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 59 มีสองลักษณะ คือ 'ประสงค์ต่อผล' และ 'ย่อมเล็งเห็นผล' เมื่อรู้อยู่ว่ามีคนนอนอยู่ในบ้านแล้วยังจุดไฟเผา ย่อมเล็งเห็นได้ว่าคนในบ้านอาจถึงแก่ความตาย จึงถือว่ากระทำโดยเจตนา แม้จะไม่ได้ประสงค์ต่อความตายก็ตาม ตัวลวงข้อแรกผิดเพราะเข้าใจว่าเจตนามีเฉพาะแบบประสงค์ต่อผล ข้อประมาทผิดเพราะผู้กระทำเล็งเห็นผลที่จะเกิดอยู่แล้ว มิใช่เพียงขาดความระมัดระวัง และข้อพลาดผิดเพราะการกระทำโดยพลาดคือผลไปเกิดแก่บุคคลอื่นนอกเหนือจากที่มุ่งหมาย ซึ่งไม่ตรงกับข้อเท็จจริงนี้

ตอบข้อ 4. การกระทำมิใช่โดยเจตนา แต่กระทำโดยปราศจากความระมัดระวังซึ่งบุคคลในภาวะเช่นนั้นจักต้องมีตามวิสัยและพฤติการณ์ และผู้กระทำอาจใช้ความระมัดระวังเช่นว่านั้นได้แต่หาได้ใช้ให้เพียงพอไม่

มาตรา 59 นิยาม 'ประมาท' ไว้ตรงตามข้อที่ถูก คือ ต้องมิใช่การกระทำโดยเจตนา และผู้กระทำขาดความระมัดระวังตามวิสัยและพฤติการณ์ ทั้งที่อาจใช้ความระมัดระวังได้แต่ไม่ใช้ให้เพียงพอ ตัวลวงข้อแรกคือลักษณะของการพยายามกระทำความผิด ข้อที่สองคือเจตนาแบบเล็งเห็นผล (ซึ่งเป็นเจตนา ไม่ใช่ประมาท) ส่วนข้อที่สามผิด เพราะการกระทำโดยประมาทผู้กระทำยังคงรู้สำนึกในการเคลื่อนไหวร่างกายของตน เพียงแต่ขาดความระมัดระวังเท่านั้น

ตอบข้อ 3. ต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น

มาตรา 80 บัญญัติว่าผู้พยายามกระทำความผิดต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น ตัวลวง 'ไม่ต้องรับโทษ' ผิด เพราะกฎหมายลงโทษการพยายามด้วย ส่วน 'กึ่งหนึ่ง' โยงกับกรณีพยายามกระทำความผิดที่ไม่สามารถบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ตามมาตรา 81 (ศาลลงโทษไม่เกินกึ่งหนึ่ง) จึงเป็นคนละกรณีกัน และการลงโทษเต็มอัตราใช้กับความผิดสำเร็จ ไม่ใช่การพยายาม

ตอบข้อ 4. ไม่ต้องรับโทษสำหรับการพยายามลักทรัพย์ แต่ยังต้องรับโทษฐานบุกรุกซึ่งได้กระทำครบองค์ประกอบไปแล้ว

ตามมาตรา 82 ผู้ที่ลงมือกระทำความผิดแล้วแต่ยับยั้งเสียเองไม่กระทำการให้ตลอด หรือกลับใจแก้ไขไม่ให้การกระทำบรรลุผล ย่อมไม่ต้องรับโทษสำหรับการพยายามกระทำความผิดนั้น แต่กฎหมายบัญญัติชัดว่า หากการที่ได้กระทำไปแล้วต้องด้วยบทกฎหมายที่เป็นความผิดอยู่ในตัวเอง ผู้นั้นยังต้องรับโทษสำหรับความผิดนั้น กรณีนี้การปีนรั้วเข้าไปในบ้านผู้อื่นเป็นความผิดฐานบุกรุกครบองค์ประกอบไปแล้ว จึงยังต้องรับผิดฐานบุกรุก ตัวลวง 'ไม่ต้องรับโทษใด ๆ เลย' จึงเป็นกับดักที่ลืมความผิดที่สำเร็จไปแล้ว ส่วนข้ออื่นผิดเพราะการยับยั้งเองทำให้ไม่ต้องรับโทษฐานพยายาม และยังไม่ได้เอาทรัพย์ไปจึงไม่เป็นลักทรัพย์สำเร็จ

ตอบข้อ 3. สองในสามส่วนของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุน

มาตรา 86 กำหนดว่าผู้สนับสนุนการกระทำความผิดต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุนนั้น ตัวลวง 'หนึ่งในสาม' เป็นอัตราของผู้ใช้ในกรณีที่ความผิดมิได้กระทำลง (มาตรา 84) ส่วน 'กึ่งหนึ่ง' โยงกับกรณีพยายามที่ไม่อาจบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ (มาตรา 81) และ 'โทษเต็มเสมือนตัวการ' ใช้กับตัวการตามมาตรา 83 ซึ่งต้องเป็นการร่วมกระทำความผิดด้วยกัน ไม่ใช่เพียงช่วยเหลือให้ความสะดวก

ตอบข้อ 2. ผู้สนับสนุน เพราะให้ความช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกก่อนการกระทำความผิด

ตัวการตามมาตรา 83 ต้องเป็นผู้ร่วมกระทำความผิดด้วยกัน คือมีเจตนาร่วมและร่วมกระทำในขณะเกิดเหตุ ส่วนผู้ใช้ตามมาตรา 84 ต้องเป็นผู้ก่อให้ผู้อื่นกระทำความผิด เช่น จ้าง วาน ยุยง แต่นายดำไม่ได้เป็นผู้ริเริ่มให้นายแสงคิดกระทำ นายดำเพียงให้ความสะดวกด้วยการมอบเครื่องมือก่อนการกระทำความผิด ทั้งที่รู้ถึงเจตนาของนายแสง จึงเป็น 'ผู้สนับสนุน' ตามมาตรา 86 ต้องระวางโทษสองในสามส่วน ข้อที่ว่าไม่มีความผิดจึงผิด เพราะการช่วยเหลือโดยรู้เจตนาของผู้กระทำเป็นความผิดฐานสนับสนุน

ตอบข้อ 4. เป็นความผิดฐานพยายามลักทรัพย์ แต่เป็นการพยายามที่ไม่สามารถบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ ศาลลงโทษไม่เกินกึ่งหนึ่งของโทษที่กฎหมายกำหนด

กรณีนี้เป็นการพยายามกระทำความผิดที่ไม่สามารถบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ เพราะเหตุแห่งวัตถุที่มุ่งหมายกระทำต่อ (ในที่นี้คือไม่มีทรัพย์อยู่ในกระเป๋าเลย) ตามมาตรา 81 ซึ่งกฎหมายยังถือว่าผู้กระทำมีความผิดฐานพยายาม แต่ให้ลงโทษไม่เกินกึ่งหนึ่งของโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น ตัวลวง 'ไม่เป็นความผิดใด ๆ' ผิด เพราะกฎหมายยังลงโทษกรณีนี้อยู่ ข้อที่ว่าลักทรัพย์สำเร็จผิด เพราะยังไม่ได้เอาทรัพย์ของผู้อื่นไป และข้อที่ให้ใช้อัตราสองในสามตามมาตรา 80 เป็นกับดักสำคัญ เพราะมาตรา 80 ใช้กับการพยายามทั่วไป ส่วนกรณีไม่อาจบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ต้องใช้มาตรา 81 ซึ่งเบากว่า

ตอบข้อ 3. เอาทรัพย์ของผู้อื่น หรือที่ผู้อื่นเป็นเจ้าของรวมอยู่ด้วย ไปโดยทุจริต

ลักทรัพย์ตามมาตรา 334 คือการ 'เอาทรัพย์ของผู้อื่น หรือที่ผู้อื่นเป็นเจ้าของรวมอยู่ด้วย ไปโดยทุจริต' หัวใจอยู่ที่การแย่งเอาทรัพย์ไปจากความครอบครองของผู้อื่นโดยเจตนาทุจริต ตัวลวงอื่นเป็นฐานความผิดคนละฐาน คือ ข้อ 1 เป็นยักยอก (ผู้กระทำครอบครองทรัพย์อยู่ก่อนแล้ว) ข้อ 2 เป็นฉ้อโกง (ได้ทรัพย์เพราะการหลอกลวง) และข้อ 4 เป็นกรรโชก (ได้ทรัพย์เพราะการข่มขืนใจด้วยการขู่เข็ญ)

ตอบข้อ 2. ลักทรัพย์ (และเป็นเหตุฉกรรจ์เพราะเป็นทรัพย์ของนายจ้าง)

เงินในลิ้นชักของร้านยังคงอยู่ใน 'ความครอบครอง' ของนายจ้าง ลูกจ้างแคชเชียร์เป็นเพียงผู้ 'ยึดถือแทน' นายจ้างเท่านั้น เมื่อหยิบเอาเงินไปโดยทุจริตจึงเป็นการเอาทรัพย์ของผู้อื่นไปจากความครอบครองของเจ้าของ = ลักทรัพย์ และเมื่อเป็นการลักทรัพย์ของนายจ้างย่อมเข้าเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 335 ที่ต้องระวางโทษหนักขึ้น ตัวลวง 'ยักยอก' คือกับดักของข้อนี้ ยักยอกจะเกิดได้ต่อเมื่อผู้กระทำได้รับมอบการครอบครองทรัพย์นั้นอย่างแท้จริงมาก่อน เช่น ได้รับมอบเงินให้นำไปฝากธนาคารแล้วเบียดบังเสีย ส่วนฉ้อโกงต้องมีการหลอกลวง และรับของโจรต้องเป็นการรับทรัพย์จากผู้กระทำผิดคนอื่น

ตอบข้อ 3. กรรโชก

การข่มขืนใจผู้อื่นให้ยอมให้ทรัพย์สิน โดยขู่เข็ญว่าจะทำอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน จนผู้ถูกขู่เข็ญยอมเช่นว่านั้น เป็นความผิดฐานกรรโชก (มาตรา 337) ข้อเท็จจริงนี้ผู้เสียหายเป็นฝ่าย 'ยอมส่งมอบ' เงินให้เพราะความกลัว ตัวลวง 'ชิงทรัพย์' ผิดเพราะชิงทรัพย์ต้องเป็นการลักทรัพย์โดยใช้กำลังหรือขู่ว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย 'ในทันใดนั้น' และเอาทรัพย์ไปทันที แต่กรณีนี้เป็นการขู่ถึงภยันตรายในอนาคตแล้วให้เจ้าทรัพย์ทยอยจ่ายเอง ส่วน 'ปล้นทรัพย์' ผิดเพราะต้องเป็นชิงทรัพย์ที่ร่วมกันตั้งแต่สามคนขึ้นไป และ 'ฉ้อโกง' ผิดเพราะไม่มีการหลอกลวง

ตอบข้อ 1. รีดเอาทรัพย์

การข่มขืนใจผู้อื่นให้ยอมให้ทรัพย์สิน โดยขู่เข็ญว่าจะ 'เปิดเผยความลับ' ซึ่งการเปิดเผยนั้นจะทำให้ผู้ถูกขู่เข็ญหรือบุคคลที่สามเสียหาย จนผู้ถูกขู่เข็ญยอมเช่นว่านั้น เป็นความผิดฐานรีดเอาทรัพย์ (มาตรา 338) ซึ่งมีโทษหนักกว่ากรรโชก ตัวลวง 'กรรโชก' คือกับดักหลักของข้อนี้ ทั้งสองฐานเป็นการข่มขืนใจให้ยอมให้ทรัพย์สินเหมือนกัน แต่ต่างกันที่เนื้อหาของคำขู่ ถ้าขู่ว่าจะทำอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน คือกรรโชก แต่ถ้าขู่ว่าจะเปิดเผยความลับ คือรีดเอาทรัพย์

ตอบข้อ 4. ฟกช้ำบวมแดงที่แขน หายเป็นปกติภายใน 5 วัน

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297 ระบุลักษณะของอันตรายสาหัสไว้ เช่น ตาบอด หูหนวก ลิ้นขาด เสียฆานประสาท เสียอวัยวะสืบพันธุ์ เสียแขนขา หน้าเสียโฉมอย่างติดตัว แท้งลูก จิตพิการอย่างติดตัว ทุพพลภาพหรือป่วยเจ็บเรื้อรังซึ่งอาจถึงตลอดชีวิต และการป่วยเจ็บด้วยอาการทุกขเวทนาหรือประกอบกรณียกิจไม่ได้เกินกว่า 20 วัน ส่วนบาดแผลเล็กน้อยที่หายภายในไม่กี่วันเป็นเพียงอันตรายแก่กายตามมาตรา 295

ตอบข้อ 1. เป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ซึ่งมีโทษหนักกว่าหมิ่นประมาทธรรมดา

การใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สามโดยประการที่น่าจะทำให้ผู้นั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง เป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 และหากกระทำโดยการโฆษณาก็ต้องรับโทษหนักขึ้นตามมาตรา 328 ข้อ 4 ผิดเพราะหมิ่นประมาทต้องกล่าวต่อบุคคลที่สาม ไม่ใช่ต่อหน้าผู้เสียหาย ส่วนข้อ 2 ต้องระวัง เพราะการพิสูจน์ได้ว่าเป็นความจริงจะไม่ถูกลงโทษก็ต่อเมื่อเป็นเรื่องที่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน และหากเป็นเรื่องส่วนตัวที่ไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน กฎหมายห้ามพิสูจน์ความจริงด้วยซ้ำ

ตอบข้อ 2. รับของโจร

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 กำหนดว่าผู้ใดช่วยซ่อนเร้น ช่วยจำหน่าย ช่วยพาเอาไปเสีย ซื้อ รับจำนำ หรือรับไว้โดยประการใดซึ่งทรัพย์อันได้มาโดยการกระทำความผิดฐานลักทรัพย์ ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ ฯลฯ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานรับของโจร องค์ประกอบสำคัญคือผู้รับต้องรู้ว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาจากการกระทำความผิด หากไม่รู้เลยก็ไม่เป็นความผิดฐานนี้

ตอบข้อ 2. ทำให้เสียทรัพย์

ความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ตามมาตรา 358 คือการทำให้เสียหาย ทำลาย ทำให้เสื่อมค่า หรือทำให้ไร้ประโยชน์ซึ่งทรัพย์ของผู้อื่นหรือที่ผู้อื่นเป็นเจ้าของรวมอยู่ด้วย จุดต่างจากความผิดเกี่ยวกับการเอาทรัพย์ไปคือผู้กระทำไม่ได้มีเจตนาแสวงหาประโยชน์จากทรัพย์นั้น จึงไม่ใช่ลักทรัพย์หรือวิ่งราวทรัพย์ และเป็นความผิดอันยอมความได้

ตอบข้อ 1. ความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157

มาตรา 157 เป็นบทหลักเรื่องความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ ครอบคลุมทั้งการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้เกิดความเสียหาย และการปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริต มาตรานี้สำคัญมากสำหรับข้าราชการตำรวจ เพราะครอบคลุมทั้งการ "ทำ" ที่ไม่ควรทำ และการ "ไม่ทำ" ในสิ่งที่มีหน้าที่ต้องทำ

ตอบข้อ 2. แจ้งข้อความอันเป็นเท็จแก่เจ้าพนักงาน และแจ้งความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญา

การแจ้งข้อความอันเป็นเท็จแก่เจ้าพนักงานเป็นความผิดตามมาตรา 137 และหากเป็นการแจ้งความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาแก่พนักงานสอบสวนหรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นเสียหาย ก็เข้าความผิดตามมาตรา 172 และ 173 ด้วย การแจ้งความเป็นสิทธิก็จริง แต่ต้องเป็นการแจ้งตามความจริง

ตอบข้อ 2. ลงโทษตามบทที่มีโทษหนักที่สุดเพียงบทเดียว

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 วางหลักว่า เมื่อการกระทำใดอันเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด ส่วนการลงโทษทุกกระทงความผิดเรียงกันไปเป็นเรื่องของมาตรา 91 ซึ่งใช้กับกรณีที่ผู้กระทำได้กระทำการหลายกรรมต่างกัน

ตอบข้อ 1. ฉ้อโกงผู้เสียหายส่งมอบทรัพย์ให้เองเพราะถูกหลอกลวง ส่วนลักทรัพย์ผู้กระทำเอาทรัพย์ไปโดยเจ้าของไม่ได้ยินยอม

จุดชี้ขาดอยู่ที่วิธีการได้ทรัพย์มา หากผู้เสียหายหลงเชื่อการหลอกลวงแล้วส่งมอบทรัพย์ให้เอง เป็นฉ้อโกงตามมาตรา 341 แต่ถ้าผู้กระทำเอาทรัพย์ไปเองโดยเจ้าของไม่ได้ยินยอม เป็นลักทรัพย์ตามมาตรา 334 ส่วนการใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญเป็นองค์ประกอบของชิงทรัพย์ และในทางกลับกัน ฉ้อโกงเป็นความผิดอันยอมความได้ ขณะที่ลักทรัพย์ยอมความไม่ได้

ตอบข้อ 1. ปลอมเอกสาร

การทำเอกสารปลอมขึ้นทั้งฉบับหรือแต่ส่วนหนึ่งส่วนใด หรือลงลายมือชื่อผู้อื่นในเอกสาร โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชน และกระทำเพื่อให้ผู้หนึ่งผู้ใดหลงเชื่อว่าเป็นเอกสารที่แท้จริง เป็นความผิดฐานปลอมเอกสารตามมาตรา 264 และเมื่อเป็นเอกสารสิทธิก็ต้องรับโทษหนักขึ้นตามมาตรา 265 หากนำเอกสารปลอมนั้นไปใช้ ก็เป็นความผิดฐานใช้เอกสารปลอมอีกส่วนหนึ่ง

ตอบข้อ 1. ความผิดที่มีระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 102 นิยามความผิดลหุโทษว่าคือความผิดซึ่งต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ข้อควรจำคือความผิดลหุโทษนั้น แม้กระทำโดยไม่มีเจตนาก็ยังเป็นความผิด และผู้พยายามกระทำความผิดลหุโทษไม่ต้องรับโทษ

ตอบข้อ 2. กระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย

การกระทำโดยประมาทคือการกระทำมิใช่โดยเจตนา แต่กระทำโดยปราศจากความระมัดระวังซึ่งบุคคลในภาวะเช่นนั้นจักต้องมีตามวิสัยและพฤติการณ์ และผู้กระทำอาจใช้ความระมัดระวังเช่นว่านั้นได้แต่หาได้ใช้ให้เพียงพอไม่ การขับรถเร็วเกินกำหนดในเขตชุมชนจนเกิดผลถึงตายจึงเข้าความผิดฐานกระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายตามมาตรา 291 การไม่มีเจตนาไม่ได้ทำให้พ้นความผิดเสมอไป

ตอบข้อ 2. สองในสามส่วนของโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 80 วรรคสอง กำหนดให้ผู้พยายามกระทำความผิดต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น ส่วนโทษ "ไม่เกินกึ่งหนึ่ง" ใช้กับการพยายามกระทำความผิดที่ไม่สามารถบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ตามมาตรา 81 ซึ่งเป็นคนละกรณีกัน

ตอบข้อ 1. บุคคลจะต้องรับโทษทางอาญาก็ต่อเมื่อได้กระทำการที่กฎหมายซึ่งใช้ในขณะกระทำนั้นบัญญัติเป็นความผิดและกำหนดโทษไว้

หลักนี้คุ้มครองประชาชนไม่ให้ถูกลงโทษตามอำเภอใจ โดยกำหนดว่ากฎหมายต้องมีอยู่ก่อนการกระทำ และต้องบัญญัติทั้งความผิดและโทษไว้ชัดเจน ข้อ 2 ผิดเพราะในทางอาญาห้ามเทียบเคียงกฎหมายเพื่อลงโทษ ข้อ 3 ผิดเพราะขัดหลักห้ามใช้กฎหมายอาญาย้อนหลังเป็นโทษ ส่วนข้อ 4 สับสนกับมาตรา 64 ซึ่งวางหลักว่าความไม่รู้กฎหมายไม่เป็นข้อแก้ตัว

ตอบข้อ 2. กฎหมายใหม่ เพราะเป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดมากกว่า

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 วางหลักว่า ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิด ไม่ว่าในทางใด หลักนี้เป็นข้อยกเว้นของหลักห้ามใช้กฎหมายย้อนหลัง เพราะการย้อนหลังที่เป็นคุณย่อมไม่กระทบสิทธิของผู้ถูกกล่าวหา

ตอบข้อ 1. จำคุกเป็นการควบคุมตัวในเรือนจำ ส่วนกักขังเป็นการควบคุมตัวในสถานที่อื่นที่มิใช่เรือนจำหรือสถานที่ควบคุมของพนักงานสอบสวน

ทั้งจำคุกและกักขังต่างเป็นโทษทางอาญาตามมาตรา 18 และต่างมีกำหนดระยะเวลา ความต่างอยู่ที่สถานที่ควบคุม โดยกักขังให้ควบคุมไว้ในสถานที่กักขังซึ่งมิใช่เรือนจำ จึงมีความรุนแรงน้อยกว่า และไม่ได้จำกัดว่าใช้กับเด็กและเยาวชนเท่านั้น

ตอบข้อ 3. 5 ปี

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 กำหนดให้ศาลกำหนดระยะเวลารอการกำหนดโทษหรือรอการลงโทษเพื่อให้ผู้กระทำผิดมีโอกาสกลับตัว โดยระยะเวลาดังกล่าวต้องไม่เกินห้าปี หากภายในเวลานั้นผู้นั้นกระทำความผิดขึ้นอีก ศาลอาจนำโทษที่รอไว้มาบวกเข้ากับโทษในคดีใหม่ได้

ตอบข้อ 2. เจตนาโดยย่อมเล็งเห็นผล

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59 แบ่งเจตนาเป็นสองลักษณะ คือ ประสงค์ต่อผล และย่อมเล็งเห็นผล กรณีนี้ผู้กระทำไม่ได้ต้องการให้คนใดคนหนึ่งตายเป็นการเฉพาะ แต่รู้อยู่แล้วว่าผลย่อมเกิดขึ้นแน่นอนจากการกระทำของตน จึงเป็นเจตนาโดยย่อมเล็งเห็นผล ซึ่งกฎหมายถือว่าเป็นเจตนาเช่นเดียวกัน ไม่ใช่ความประมาท

ตอบข้อ 2. เป็นการกระทำโดยงดเว้นการที่จักต้องกระทำเพื่อป้องกันผลนั้น จึงถือเป็นการกระทำในทางอาญา

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59 วรรคท้าย บัญญัติว่าการกระทำให้หมายความรวมถึงการให้เกิดผลอันหนึ่งอันใดขึ้นโดยงดเว้นการที่จักต้องกระทำเพื่อป้องกันผลนั้นด้วย เมื่อพี่เลี้ยงมีหน้าที่โดยเฉพาะที่ต้องดูแลเด็กจากสัญญาจ้าง การนิ่งเฉยทั้งที่ช่วยได้จึงเป็นการกระทำในทางอาญา ต่างจากบุคคลทั่วไปที่เดินผ่านมาโดยไม่มีหน้าที่เช่นนั้น

ตอบข้อ 1. ผู้กระทำจะยกความไม่รู้กฎหมายขึ้นแก้ตัวให้พ้นความผิดไม่ได้ แต่ถ้าศาลเห็นว่ามีเหตุอันสมควร อาจลดโทษให้ไม่เกินกึ่งหนึ่งได้

กฎหมายวางหลักว่าบุคคลจะแก้ตัวว่าไม่รู้กฎหมายเพื่อให้พ้นจากความรับผิดไม่ได้ มิฉะนั้นทุกคนก็จะอ้างความไม่รู้กันหมด แต่กฎหมายก็เปิดช่องว่าถ้าศาลเห็นว่าตามสภาพและพฤติการณ์ ผู้กระทำอาจไม่รู้ว่ากฎหมายบัญญัติว่าการกระทำนั้นเป็นความผิด ศาลอาจลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้เพียงใดก็ได้ จึงไม่ใช่ว่าศาลไม่มีอำนาจลดโทษเลย

ตอบข้อ 1. การป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย จึงไม่มีความผิด

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 68 วางหลักว่าผู้ใดจำต้องกระทำการใดเพื่อป้องกันสิทธิของตนหรือของผู้อื่นให้พ้นภยันตรายซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายและเป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึง ถ้าได้กระทำพอสมควรแก่เหตุ การกระทำนั้นเป็นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ผู้นั้นไม่มีความผิด จุดต่างจากการกระทำด้วยความจำเป็นตามมาตรา 67 คือ การป้องกันเป็นการตอบโต้ผู้ก่อภัยโดยตรง และผลคือ "ไม่มีความผิด" ส่วนความจำเป็นนั้นยังคงมีความผิดแต่ไม่ต้องรับโทษ

ตอบข้อ 2. ยังคงมีความผิด แต่ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้เพียงใดก็ได้

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 69 กำหนดว่า หากการป้องกันหรือการกระทำด้วยความจำเป็นนั้นเกินสมควรแก่เหตุหรือเกินกว่ากรณีแห่งความจำเป็น ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้ และถ้าเกิดขึ้นเพราะความตื่นเต้น ความตกใจ หรือความกลัว ศาลจะไม่ลงโทษเลยก็ได้ กรณีนี้จึงต่างจากการป้องกันพอสมควรแก่เหตุที่ไม่มีความผิดเลย

ตอบข้อ 2. บันดาลโทสะ ซึ่งยังมีความผิดแต่ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดเพียงใดก็ได้

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 72 บัญญัติว่า ผู้ใดบันดาลโทสะโดยถูกข่มเหงอย่างร้ายแรงด้วยเหตุอันไม่เป็นธรรม จึงกระทำความผิดต่อผู้ข่มเหงในขณะนั้น ศาลจะลงโทษผู้นั้นน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้ จุดสำคัญคือยังเป็นความผิดอยู่ เพียงแต่ได้รับการลดโทษ และการด่าทอไม่ใช่ภยันตรายต่อร่างกาย จึงไม่เข้าหลักการป้องกัน

ตอบข้อ 2. เด็กนั้นไม่ต้องรับโทษ แต่ศาลมีอำนาจใช้มาตรการอื่น เช่น ว่ากล่าวตักเตือน วางข้อกำหนดแก่ผู้ปกครอง หรือส่งตัวไปยังสถานศึกษาหรือสถานฝึกอบรม

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 74 กำหนดว่าเด็กอายุกว่า 12 ปีแต่ยังไม่เกิน 15 ปี กระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิด เด็กนั้นไม่ต้องรับโทษ แต่ศาลมีอำนาจใช้มาตรการที่มิใช่โทษ ส่วนการลดมาตราส่วนโทษกึ่งหนึ่งเป็นเรื่องของผู้ที่อายุกว่า 15 ปีแต่ยังไม่เกิน 18 ปีตามมาตรา 75 ทั้งนี้ เกณฑ์อายุขั้นต่ำที่ไม่ต้องรับโทษเลยได้ถูกแก้ไขจาก 10 ปีเป็น 12 ปีตั้งแต่ พ.ศ. 2565

ตอบข้อ 3. ศาลจะพิจารณาลดมาตราส่วนโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นลงกึ่งหนึ่ง หรืออาจใช้มาตรการอื่นแทนการลงโทษก็ได้

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 75 ให้ศาลพิจารณาถึงความรู้ผิดชอบและสิ่งแวดล้อมของผู้นั้น หากเห็นสมควรพิพากษาลงโทษ ก็ให้ลดมาตราส่วนโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดลงกึ่งหนึ่ง หรือศาลอาจใช้มาตรการตามมาตรา 74 แทนก็ได้ ส่วนการลดหนึ่งในสามถึงกึ่งหนึ่งเป็นดุลพินิจสำหรับผู้ที่อายุกว่า 18 ปีแต่ยังไม่เกิน 20 ปีตามมาตรา 76

ตอบข้อ 2. ไม่ต้องรับโทษสำหรับการพยายามกระทำความผิดนั้น

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 82 บัญญัติว่า ผู้ใดพยายามกระทำความผิด หากยับยั้งเสียเองไม่กระทำการให้ตลอด หรือกลับใจแก้ไขไม่ให้การกระทำนั้นบรรลุผล ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษสำหรับการพยายามกระทำความผิดนั้น กฎหมายจูงใจให้คนถอนตัวก่อนเกิดความเสียหาย แต่หากการกระทำเท่าที่ทำไปแล้วเป็นความผิดสำเร็จในตัวอยู่แล้ว เช่น บุกรุกเข้าไปในเคหสถาน ก็ยังต้องรับผิดในความผิดนั้นต่างหาก

ตอบข้อ 2. สองในสามส่วนของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุนนั้น

ผู้สนับสนุนคือผู้ที่ช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิดก่อนหรือขณะกระทำความผิด ต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุนนั้น ต่างจากตัวการตามมาตรา 83 ซึ่งร่วมกระทำความผิดด้วยกันและต้องระวางโทษเท่ากับผู้กระทำความผิด

ตอบข้อ 2. เวลาระหว่างพระอาทิตย์ตกและพระอาทิตย์ขึ้น

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1 นิยาม "กลางคืน" ว่าหมายความว่า เวลาระหว่างพระอาทิตย์ตกและพระอาทิตย์ขึ้น นิยามนี้สำคัญเพราะการกระทำความผิดในเวลากลางคืนเป็นเหตุฉกรรจ์ที่ทำให้ต้องรับโทษหนักขึ้นในหลายฐานความผิด เช่น ลักทรัพย์และบุกรุก การยึดเวลาตามนาฬิกาจึงไม่ถูกต้อง

ตอบข้อ 2. ทำร้ายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้ผู้นั้นถึงแก่ความตาย

เมื่อผู้กระทำมีเจตนาเพียงทำร้าย แต่ผลที่เกิดคือความตาย กฎหมายกำหนดความผิดฐานทำร้ายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้ผู้นั้นถึงแก่ความตายไว้ตามมาตรา 290 ซึ่งเป็นความผิดที่มีเจตนาทำร้ายบวกกับผลที่เกิดจากการกระทำนั้น จึงต่างจากฐานฆ่าผู้อื่นโดยเจตนาที่ผู้กระทำต้องมีเจตนาต่อความตาย และต่างจากความประมาทที่ผู้กระทำไม่มีเจตนาทำร้ายเลย