แนวข้อสอบการเลือกใช้คำและกลุ่มคำ 42 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 1. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสวยพระกระยาหาร

คำราชาศัพท์สำหรับพระมหากษัตริย์ใช้ "เสวย" คู่กับ "พระกระยาหาร" ส่วน "ฉันภัตตาหาร" ใช้กับพระสงฆ์ และ "ทาน/รับประทาน" เป็นคำสุภาพทั่วไป

ตอบข้อ 2. ฉัน

คำสำหรับพระสงฆ์ใช้ "ฉัน" (เช่น ฉันภัตตาหาร) ส่วน "เสวย" ใช้กับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ "รับประทาน" เป็นคำสุภาพทั่วไป

ตอบข้อ 1. แข็งขัน

"แข็งขัน" หมายถึง ขยันขันแข็ง เอาจริงเอาจัง เหมาะกับบริบท ส่วน "แข็งข้อ" คือกระด้างกระเดื่อง "แข็งกร้าว" คือกระด้างไม่อ่อนโยน "แข็งใจ" คือฝืนใจทำ

ตอบข้อ 2. รถยนต์ 2 คัน

รถยนต์ใช้ลักษณนาม "คัน" ถูกต้อง ส่วนหนังสือต้องใช้ "เล่ม" พระภิกษุใช้ "รูป" และช้างป่าใช้ "ตัว" (ช้างบ้านหรือช้างที่ผูกเชือกแล้วจึงใช้ "เชือก")

ตอบข้อ 1. ลงทุนไปมากแต่ได้ผลไม่คุ้มค่า

"ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ" หมายถึง ลงทุนลงแรงไปมากมายแต่ได้ผลตอบแทนไม่คุ้มค่า เปรียบเหมือนตำน้ำพริกแล้วเอาไปละลายในแม่น้ำ ซึ่งสูญเปล่า

ตอบข้อ 2. พระสงฆ์ 3 รูป

ลักษณนามของพระสงฆ์คือ "รูป" ส่วน "องค์" ใช้กับพระพุทธรูปหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และ "คน/ท่าน" ใช้กับบุคคลทั่วไป

ตอบข้อ 2. ให้

"พระราชทาน" เป็นคำราชาศัพท์ของกริยา "ให้" ที่ใช้กับพระมหากษัตริย์ เช่น พระราชทานปริญญาบัตร (ให้ปริญญาบัตร)

ตอบข้อ 4. ซื่อสัตย์สุจริต

"ซื่อสัตย์สุจริต" เป็นคำซ้อนที่ใช้คู่กันเป็นสำนวนมาตรฐาน หมายถึง ประพฤติตรงและไม่คดโกง เหมาะกับบริบทการทำงานที่ได้รับความไว้วางใจ

ตอบข้อ 1. ลงทุนมากแต่ได้ผลเพียงเล็กน้อย ไม่คุ้มค่า

"ขี่ช้างจับตั๊กแตน" หมายถึง ลงทุนหรือลงแรงมากเกินความจำเป็น แต่ได้ผลตอบแทนเพียงน้อยนิด

ตอบข้อ 2. เชือก

ลักษณนามของช้าง (ช้างบ้านหรือช้างที่มีเจ้าของ) คือ "เชือก" เช่น ช้าง 3 เชือก ส่วน "ตัว" ใช้กับสัตว์ทั่วไป

ตอบข้อ 2. ฉัน

คำสุภาพสำหรับพระสงฆ์คือ "ฉัน" ส่วน "เสวย" เป็นราชาศัพท์สำหรับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศ์ และ "รับประทาน" ใช้กับบุคคลทั่วไป

ตอบข้อ 1. บอกช่องทางให้แก่ผู้ที่คิดจะทำไม่ดีอยู่แล้ว ทำให้เขาทำได้ง่ายขึ้น

"ชี้โพรงให้กระรอก" หมายถึง บอกวิธีหรือช่องทางให้แก่ผู้ที่มีเจตนาไม่ดีอยู่แล้ว ทำให้เขาลงมือทำได้สะดวกขึ้น

ตอบข้อ 1. มีโอกาสเมื่อใดควรรีบใช้โอกาสนั้นให้เป็นประโยชน์

"น้ำขึ้นให้รีบตัก" หมายถึง เมื่อมีโอกาสมาถึงควรรีบคว้าไว้ เพราะโอกาสไม่ได้มีอยู่ตลอดไป

ตอบข้อ 2. ฉบับ

ลักษณนามของจดหมายคือ "ฉบับ" เช่น จดหมาย 2 ฉบับ (เช่นเดียวกับหนังสือราชการและหนังสือพิมพ์)

ตอบข้อ 2. บรรทม

"บรรทม" = นอน ส่วน "เสวย" = กิน, "ประทับ" = อยู่/นั่ง, "ทอดพระเนตร" = ดู

ตอบข้อ 1. เลา

ปี่ ใช้ลักษณนามว่า "เลา" เช่น ปี่ ๒ เลา ส่วน "ราง" เป็นลักษณนามของระนาด "คัน" เป็นลักษณนามของซอ ธนู ร่ม และ "อัน" เป็นลักษณนามกลาง ๆ ที่ใช้กับของขนาดเล็กที่ไม่มีลักษณนามเฉพาะ จึงไม่ใช่คำที่ถูกต้องสำหรับปี่

ตอบข้อ 2. ทำความดีโดยไม่ปรากฏแก่สายตาผู้อื่นและไม่หวังคำชมเชย

"ปิดทองหลังพระ" หมายถึง ทำความดีโดยไม่มีใครเห็น ไม่ได้รับการยกย่อง แต่ก็ยังทำ จึงตอบข้อ 2. ข้อ 3 เป็นกับดักจากคำว่า "ปิด" ที่ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นการปกปิดความผิด ซึ่งเป็นความหมายของ "ปิดบัง" ไม่ใช่สำนวนนี้

ตอบข้อ 2. ผูก

หนังสือหรือคัมภีร์ที่จารลงใบลานแล้วร้อยรวมกันเป็นชุด ใช้ลักษณนามว่า "ผูก" เช่น คัมภีร์ใบลาน ๓ ผูก ส่วน "เล่ม" ใช้กับหนังสือที่เย็บเป็นเล่มตามปกติ "ฉบับ" ใช้กับหนังสือราชการ จดหมาย หนังสือพิมพ์ และ "ม้วน" ใช้กับสิ่งที่ม้วนได้ เช่น เทป ฟิล์ม

ตอบข้อ 3. กรรไกร

เข็มใช้ลักษณนามว่า "เล่ม" และกรรไกรก็ใช้ "เล่ม" เช่นเดียวกัน (กลุ่มของมีคมหรือของแหลมยาว เช่น มีด เข็ม กรรไกร จอบ เสียม ล้วนใช้ "เล่ม") ส่วนธนูใช้ "คัน" ปืนใช้ "กระบอก" และสร้อยคอใช้ "เส้น" จึงไม่ตรงกับเข็ม

ตอบข้อ 1. ชายหญิงที่เหมาะสมคู่ควรกัน

"กิ่งทองใบหยก" ใช้ชมคู่ชายหญิงที่เหมาะสมคู่ควรกันทั้งชาติตระกูล ฐานะ และรูปลักษณ์ จึงตอบข้อ 1. กับดักคือการตีความตามตัวอักษรว่าเป็น "ของมีค่า" หรือ "ความร่ำรวย" ซึ่งเป็นความหมายตรงตัวของทองและหยก ไม่ใช่ความหมายเชิงสำนวน ส่วน "ของเลียนแบบ" ไม่เกี่ยวข้องเลย

ตอบข้อ 3. ทำผิดหรือทำไม่ดีเองแล้วซัดทอดความผิดให้ผู้อื่นหรือสิ่งอื่น

"รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง" หมายถึง ตนเองทำไม่ดีหรือทำผิดพลาดเอง แต่กลับโยนความผิดไปให้ผู้อื่นหรือสิ่งแวดล้อม จึงตอบข้อ 3. ข้อ 2 เป็นความหมายของ "ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง" ที่เน้นการติเตียนผู้อื่นในเรื่องที่ตนก็ทำ ไม่ใช่การซัดทอดความผิด

ตอบข้อ 2. ตาอยู่คว้าพุงปลา

"ตาอยู่คว้าพุงปลา" หมายถึง คนที่ฉวยโอกาสเก็บผลประโยชน์ไปในขณะที่คนอื่นแย่งชิงกันอยู่ ตรงกับกรณีคนนอกได้ที่ดินไปขณะพี่น้องทะเลาะกัน จึงตอบข้อ 2. "ชักใบให้เรือเสีย" คือพูดหรือทำนอกเรื่องจนเสียการ "หมูเขาจะหามเอาคานเข้ามาสอด" คือเข้าไปขัดขวางเรื่องของผู้อื่น และ "เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน" คือแสดงความรู้กับผู้ที่รู้ดีกว่า ล้วนไม่ตรงกับการฉวยผลประโยชน์

ตอบข้อ 4. ผู้ที่ช่วยเหลือคนชั่วแล้วกลับถูกคนนั้นทำร้ายตอบแทน

"ชาวนากับงูเห่า" มาจากนิทานอีสปที่ชาวนาช่วยงูเห่าที่ใกล้ตายแล้วถูกงูกัดตาย จึงหมายถึงการช่วยเหลือคนชั่วแล้วถูกทำร้ายตอบแทน (ตอบข้อ 4) ข้อ 1 ที่ว่าทำงานหนักแต่ไม่คุ้มค่า เป็นกับดักจากคำว่า "ชาวนา" ตามตัวอักษร ไม่ใช่ความหมายของสำนวน

ตอบข้อ 3. คำพูดตรงไปตรงมาแม้ฟังไม่ไพเราะกลับเป็นคุณ ส่วนคำพูดอ่อนหวานอาจเป็นภัยได้

คำพังเพยนี้เปรียบคำพูดที่ตรงไปตรงมาหรือขวานผ่าซาก (น้ำร้อน) ว่าแม้ฟังไม่รื่นหูแต่เป็นคุณแก่ผู้ฟัง ส่วนคำพูดหวานหูที่ประจบสอพลอ (น้ำเย็น) อาจทำให้หลงเชื่อจนเสียหายได้ จึงตอบข้อ 3. ข้อ 4 เป็นกับดักจากการตีความ "ร้อน-เย็น" เป็นอารมณ์ใจร้อนใจเย็น ซึ่งผิดความหมายเดิม

ตอบข้อ 1. การอบรมสั่งสอนบุตรหลานต้องมีความเข้มงวดและว่ากล่าวตักเตือนเมื่อทำผิด

สุภาษิตนี้สอนว่าความรักที่แท้จริงต้องมาพร้อมการอบรมสั่งสอนและว่ากล่าวตักเตือนเมื่อลูกทำผิด ไม่ใช่ปล่อยปละละเลย จึงตอบข้อ 1. ข้อ 3 เป็นกับดักจากคำว่า "ตี" ตามตัวอักษร แต่สุภาษิตมุ่งเน้นการอบรมให้อยู่ในระเบียบ ไม่ได้สนับสนุนความรุนแรงว่าเป็นวิธีเดียว

ตอบข้อ 3. วัวหายล้อมคอก — ป้องกันเหตุร้ายไว้ล่วงหน้าก่อนเกิดความเสียหาย

"วัวหายล้อมคอก" หมายถึง เกิดความเสียหายขึ้นแล้วจึงคิดป้องกัน ซึ่งตรงข้ามกับคำอธิบายในตัวเลือกข้อ 3 ที่ว่าป้องกันไว้ล่วงหน้า จึงเป็นข้อที่จับคู่ผิด ส่วนข้อ 1, 2 และ 4 จับคู่ความหมายได้ถูกต้องแล้ว

ตอบข้อ 1. หนีเสือปะจระเข้

"หนีเสือปะจระเข้" คือหนีภัยหนึ่งไปเจออีกภัยหนึ่ง จึงตอบข้อ 1. "หนีร้อนมาพึ่งเย็น" เป็นกับดักที่ขึ้นต้นด้วยคำว่าหนีเหมือนกัน แต่หมายถึงหนีความเดือดร้อนมาพึ่งพาผู้ที่ให้ความร่มเย็น ซึ่งผลลัพธ์เป็นด้านดี ส่วน "ตกกระไดพลอยโจน" คือจำใจทำตามเรื่องที่เกิดขึ้นแล้ว และ "เข้าเมืองตาหลิ่วฯ" คือประพฤติตามธรรมเนียมของถิ่นนั้น

ตอบข้อ 4. ทำงานที่ยากลำบากมาก ต้องใช้ความเพียรพยายามอย่างสูง

"เข็นครกขึ้นภูเขา" หมายถึง ทำงานที่ยากลำบากอย่างยิ่ง ต้องใช้ความพยายามและความอดทนสูงมากกว่าจะสำเร็จ จึงตอบข้อ 4. ข้อ 1 เป็นความหมายที่ใกล้เคียงกับ "ได้ไม่คุ้มเสีย" ซึ่งเน้นเรื่องความคุ้มค่า ไม่ใช่ความยากของงาน

ตอบข้อ 3. คนใกล้ชิดหรือคนภายในที่คิดคดทรยศ นำความลับไปบอกผู้อื่น

"เกลือเป็นหนอน" เปรียบเกลือซึ่งปกติหนอนเกิดไม่ได้ กลับมีหนอน หมายถึงคนใกล้ชิดหรือญาติมิตรของตนเองที่คิดคดทรยศหรือนำความลับไปบอกศัตรู จึงตอบข้อ 3. ข้อ 1 เป็นกับดักจากการตีความตามตัวอักษรเรื่องอาหารเสื่อมคุณภาพ

ตอบข้อ 4. พูดอย่างหนึ่งแต่แสดงกิริยาอีกอย่างหนึ่ง คือพูดกับทำไม่ตรงกัน

"ปากว่าตาขยิบ" หมายถึง พูดอย่างหนึ่งแต่ทำหรือส่งสัญญาณอีกอย่างหนึ่ง เช่น ปากห้ามปรามแต่ขยิบตาให้ทำ พูดกับการกระทำจึงไม่ตรงกัน (ตอบข้อ 4) ข้อ 2 เป็นความหมายของ "ดีแต่ปาก" ซึ่งเน้นการพูดโดยไม่ลงมือทำ ไม่ใช่การพูดขัดกับการกระทำ

ตอบข้อ 1. ครูอธิบายกฎระเบียบให้นักเรียนกลุ่มที่ไม่ยอมรับฟังจนเหนื่อย เหมือนสีซอให้ควายฟัง

ข้อ 1 ใช้ "สีซอให้ควายฟัง" (สอนคนที่ไม่รับฟัง ย่อมไร้ประโยชน์) ได้ตรงบริบท ส่วนข้อ 2 ผิด เพราะ "ชุบมือเปิบ" หมายถึงฉวยเอาผลประโยชน์จากงานที่ผู้อื่นทำไว้ ไม่ใช่คนที่ช่วยเหลือผู้อื่น ข้อ 3 ผิด เพราะ "กินบนเรือนขี้บนหลังคา" หมายถึงคนเนรคุณผู้มีพระคุณ ไม่เกี่ยวกับการออมเงิน และข้อ 4 ผิด เพราะ "หน้าไหว้หลังหลอก" หมายถึงต่อหน้าทำดีลับหลังนินทาหรือคิดร้าย ซึ่งขัดกับความซื่อสัตย์ที่กล่าวไว้

ตอบข้อ 4. คนที่พูดจาโผงผางตรงไปตรงมาโดยไม่เกรงใจผู้ฟัง

"ขวานผ่าซาก" ใช้กับคนที่พูดจาโผงผาง ตรงไปตรงมา ไม่คำนึงถึงความรู้สึกของผู้ฟัง จึงตอบข้อ 4. ข้อ 1 เป็นกับดักจากภาพของขวานที่ฟันลงอย่างเด็ดขาด แต่สำนวนนี้มุ่งที่ "คำพูด" ไม่ใช่การตัดสินใจ

ตอบข้อ 3. บริษัทน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายรถพยาบาล

หลักคือ "ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย" ใช้กับของเล็กที่ยกทูนขึ้นเหนือศีรษะได้ เช่น พวงมาลัย เงิน หนังสือ ส่วน "น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย" ใช้กับของใหญ่ที่ยกไม่ได้หรือสิ่งมีชีวิต เช่น ช้าง รถยนต์ อาคาร รถพยาบาลเป็นของใหญ่ จึงต้องใช้ "น้อมเกล้าฯ ถวาย" ตัวลวงคือข้อที่ใช้ "ทูลเกล้าฯ" กับช้างเผือกและอาคารเรียนซึ่งเป็นของใหญ่ และข้อที่ใช้ "น้อมเกล้าฯ" กับพวงมาลัยซึ่งเป็นของเล็ก

ตอบข้อ 1. ทรงประชวร

หลักสำคัญคือห้ามใช้ "ทรง" นำหน้าคำกริยาที่เป็นราชาศัพท์อยู่แล้ว "ประชวร" เป็นกริยาราชาศัพท์ (ป่วย) อยู่ในตัวแล้ว จึงต้องใช้ว่า "ประชวร" หรือ "ทรงพระประชวร" ไม่ใช่ "ทรงประชวร" ส่วนข้ออื่นถูกต้องตามหลัก คือ ทรง + คำนามราชาศัพท์ (ทรงพระอักษร = เรียน/เขียน/อ่าน) และ ทรง + คำนามสามัญ ทำให้เป็นกริยาราชาศัพท์ (ทรงดนตรี = เล่นดนตรี, ทรงม้า = ขี่ม้า)

ตอบข้อ 2. คิ้ว

"พระขนง" หมายถึง คิ้ว ส่วนตัวลวงที่มักสับสนคือ ตา ใช้ว่า "พระเนตร" จมูก ใช้ว่า "พระนาสิก" และหน้าผาก ใช้ว่า "พระนลาฏ" จึงไม่ตรงกับพระขนง

ตอบข้อ 2. มรณภาพ – พระภิกษุ

"มรณภาพ" เป็นคำสุภาพที่ใช้กับพระภิกษุสามเณรเมื่อถึงแก่ความตาย จึงเป็นข้อที่ถูก ส่วนตัวลวงผิดทั้งหมด คือ "สวรรคต" ใช้กับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศ์ชั้นสูง ไม่ใช้กับพระภิกษุ "สิ้นพระชนม์" ใช้กับพระราชวงศ์ชั้นรองลงมา ไม่ใช้กับข้าราชการ และ "ถึงแก่อสัญกรรม" ใช้กับผู้ดำรงตำแหน่งชั้นสูงของบ้านเมือง ส่วนประชาชนทั่วไปใช้ว่า "ถึงแก่กรรม"

ตอบข้อ 4. นอนหลับ

"จำวัด" เป็นคำสุภาพสำหรับพระภิกษุ หมายถึง นอน/นอนหลับ เช่น หลวงพ่อกำลังจำวัดอยู่ ตัวลวงสำคัญคือ "อยู่ประจำวัดตลอดพรรษา" ซึ่งเป็นความหมายของคำว่า "จำพรรษา" ไม่ใช่ "จำวัด" ส่วนการนั่งสมาธิและการสวดมนต์ทำวัตรใช้คำว่า "เจริญภาวนา" และ "ทำวัตร" ตามลำดับ

ตอบข้อ 1. ประเคน

"ประเคน" คือการยกของส่งให้พระภิกษุรับถึงมือตามพระวินัย เช่น ประเคนภัตตาหาร ส่วนตัวลวงมีความหมายต่างกัน คือ "นิมนต์" หมายถึงเชิญพระภิกษุ "อาราธนา" หมายถึงขอหรือเชิญให้ท่านทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น อาราธนาศีล อาราธนาธรรม และ "ปวารณา" หมายถึงการเปิดโอกาสให้ท่านขอหรือว่ากล่าวตักเตือนได้

ตอบข้อ 3. อุบาสิกากราบทูลพระอาจารย์เรื่องการจัดงานบุญ

"กราบทูล" เป็นคำที่ใช้กับพระราชวงศ์ ไม่ใช้กับพระภิกษุทั่วไป การพูดกับพระภิกษุควรใช้ว่า "กราบเรียน" หรือ "นมัสการ" ข้อนี้จึงใช้ผิด ส่วนข้ออื่นถูกต้อง คือ "อาพาธ" = ป่วย "สรงน้ำ" = อาบน้ำ และ "อาราธนาศีล" = ขอศีลจากพระภิกษุ ซึ่งล้วนเป็นคำสุภาพสำหรับพระสงฆ์ที่ใช้ในบริบทถูกต้อง

ตอบข้อ 2. ผักทอดยอด

ผักบุ้ง มีคำสุภาพว่า "ผักทอดยอด" ตามลักษณะที่ยอดทอดเลื้อยไป ตัวลวงคือ "ผักสามหาว" ซึ่งเป็นคำสุภาพของผักตบ ส่วน "ผักใบไม้" และ "ผักเพาะ" ไม่ใช่คำสุภาพที่ใช้จริง (คำที่มีจริงคือ ปลาใบไม้ = ปลาสลิด และ ถั่วเพาะ = ถั่วงอก)

ตอบข้อ 4. ปลาสลิด – ปลาหาง

ปลาสลิด มีคำสุภาพว่า "ปลาใบไม้" ไม่ใช่ "ปลาหาง" เพราะ "ปลาหาง" เป็นคำสุภาพของปลาช่อนดังที่ปรากฏในตัวเลือกแรกอยู่แล้ว ข้อนี้จึงจับคู่ผิด ส่วนอีกสามข้อถูกต้อง คือ ปลาช่อน = ปลาหาง, ดอกสลิด = ดอกขจร และ ขนมขี้หนู = ขนมทราย ซึ่งล้วนเลี่ยงคำที่ฟังไม่สุภาพ

ตอบข้อ 2. นายกรัฐมนตรี

คำขึ้นต้น "กราบเรียน" สงวนไว้สำหรับบุคคลระดับสูงเฉพาะกลุ่ม ซึ่งรวมถึงนายกรัฐมนตรี ประธานองคมนตรี ประธานรัฐสภา ประธานศาลฎีกา และอัยการสูงสุด เป็นต้น ส่วนบุคคลอื่นในราชการ เช่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวง อธิบดี และผู้ว่าราชการจังหวัด ใช้คำขึ้นต้นว่า "เรียน" ตัวลวงที่คนมักเลือกผิดคือรัฐมนตรีว่าการกระทรวง เพราะเข้าใจว่าตำแหน่งสูงจึงต้องใช้ "กราบเรียน"