แนวข้อสอบการวิจัยเพื่อพัฒนาผู้เรียน 25 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 1. Plan → Act → Observe → Reflect

PAOR ย่อมาจาก Plan (วางแผน) Act (ปฏิบัติ) Observe (สังเกตหรือเก็บข้อมูล) และ Reflect (สะท้อนผล) แล้ววนกลับไปวางแผนรอบใหม่จากสิ่งที่เรียนรู้ ลักษณะที่เป็นวงจรซ้ำ ๆ นี้คือหัวใจของการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ต่างจากการวิจัยทั่วไปที่จบเป็นเส้นตรงเมื่อรายงานผลเสร็จ จุดที่มักสลับคือ Act ต้องมาก่อน Observe เพราะต้องลงมือก่อนจึงจะมีอะไรให้สังเกต

ตอบข้อ 2. แก้ปัญหาหรือพัฒนาการเรียนรู้ของผู้เรียนในชั้นเรียนที่ครูรับผิดชอบอยู่

การวิจัยในชั้นเรียนเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการที่ครูทำในบริบทห้องเรียนของตนเอง เพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนาการเรียนรู้ของผู้เรียนที่ตนสอนอยู่ ผลที่ได้มุ่งใช้ปรับปรุงการสอนทันที ไม่ได้มุ่งสร้างข้อสรุปทั่วไปที่นำไปใช้กับประชากรวงกว้างเหมือนงานวิจัยเชิงวิชาการ แม้ผลงานวิจัยในชั้นเรียนจะใช้ประกอบการขอวิทยฐานะได้ แต่นั่นเป็นผลพลอยได้ ไม่ใช่จุดมุ่งหมาย

ตอบข้อ 2. การวิจัยเชิงทดลองหรือกึ่งทดลอง

งานที่มีการจัดกระทำ (treatment) แล้ววัดผลเปรียบเทียบก่อนกับหลัง จัดเป็นการวิจัยเชิงทดลอง แต่เนื่องจากชั้นเรียนจริงสุ่มผู้เรียนเข้ากลุ่มไม่ได้ จึงมักเรียกว่าการวิจัยกึ่งทดลอง (quasi-experimental) แบบที่ใช้กันมากในชั้นเรียนคือ One Group Pretest-Posttest Design ส่วนการวิจัยเชิงสำรวจเพียงเก็บข้อมูลสภาพที่เป็นอยู่โดยไม่จัดกระทำใด

ตอบข้อ 2. วัตถุประสงค์ของการวิจัย

วัตถุประสงค์ของการวิจัยคือข้อความที่ระบุชัดว่าผู้วิจัยต้องการรู้อะไร และเป็นตัวกำหนดทั้งกลุ่มเป้าหมาย เครื่องมือ วิธีเก็บข้อมูล และวิธีวิเคราะห์ ส่วนความเป็นมาและความสำคัญอธิบายเหตุผลว่าทำไมต้องทำ ส่วนประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับระบุผลที่จะเกิดหลังงานเสร็จ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือเขียนวัตถุประสงค์กว้างจนวัดไม่ได้ ทำให้ออกแบบเครื่องมือไม่ตรง

ตอบข้อ 2. ตัวแปรต้นคือวิธีสอนแบบใหม่ ตัวแปรตามคือผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

ตัวแปรต้นหรือตัวแปรอิสระคือสิ่งที่ผู้วิจัยจัดกระทำหรือกำหนดขึ้น ในที่นี้คือวิธีสอนแบบใหม่ ส่วนตัวแปรตามคือผลที่คาดว่าจะเปลี่ยนแปลงตามตัวแปรต้น ในที่นี้คือผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน วิธีจำง่าย ๆ คือตัวแปรต้นเป็น "เหตุ" ที่ครูควบคุมได้ ส่วนตัวแปรตามเป็น "ผล" ที่ครูวัด นอกจากนี้ยังอาจมีตัวแปรแทรกซ้อน เช่น ความรู้เดิม ซึ่งต้องควบคุมไว้

ตอบข้อ 3. ต้องรักษาความลับของผู้ให้ข้อมูล ไม่เปิดเผยชื่อ และไม่ให้การเข้าร่วมกระทบต่อคะแนนของผู้เรียน

เมื่อผู้วิจัยเป็นครูของผู้ให้ข้อมูลเอง จะมีความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ทำให้นักเรียนรู้สึกปฏิเสธไม่ได้ จรรยาบรรณจึงเรียกร้องให้รักษาความลับ ไม่ระบุตัวตนในรายงาน และแยกการเข้าร่วมวิจัยออกจากการให้คะแนนอย่างชัดเจน เพื่อไม่ให้ผู้เรียนเสียประโยชน์จากการไม่เข้าร่วม ส่วนการใช้สถิติขั้นสูงหรือกลุ่มตัวอย่างใหญ่เป็นเรื่องระเบียบวิธี ไม่ใช่จรรยาบรรณ

ตอบข้อ 1. ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

การบรรยายระดับความคิดเห็นจากมาตรประมาณค่าใช้สถิติเชิงบรรยาย คือค่าเฉลี่ยเพื่อบอกระดับ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเพื่อบอกการกระจายของความคิดเห็น ส่วนสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ใช้ดูความสัมพันธ์ระหว่างสองตัวแปร ไคสแควร์ใช้กับข้อมูลเชิงความถี่ และ t-test ใช้เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยระหว่างสองกลุ่มหรือสองครั้ง ซึ่งเป็นสถิติเชิงอ้างอิงคนละวัตถุประสงค์

ตอบข้อ 2. t-test แบบกลุ่มตัวอย่างไม่เป็นอิสระต่อกัน (Dependent/Paired)

เมื่อวัดคนกลุ่มเดียวกันสองครั้ง คะแนนทั้งสองชุดจับคู่กันได้เป็นรายบุคคล จึงต้องใช้ t-test แบบกลุ่มตัวอย่างไม่เป็นอิสระต่อกัน หรือที่เรียกว่า paired-samples t-test ถ้าใช้แบบสองกลุ่มอิสระจะเสียข้อมูลการจับคู่และทำให้ผลคลาดเคลื่อน ส่วนค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคใช้ประมาณความเชื่อมั่นของเครื่องมือ ไม่ใช่การเปรียบเทียบคะแนน

ตอบข้อ 1. ค่า IOC (Index of Item-Objective Congruence)

ค่า IOC คือดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์ ได้จากการให้ผู้เชี่ยวชาญให้คะแนน +1 (สอดคล้อง) 0 (ไม่แน่ใจ) หรือ -1 (ไม่สอดคล้อง) แล้วหาค่าเฉลี่ย โดยทั่วไปข้อที่ใช้ได้ควรมีค่าตั้งแต่ 0.50 ขึ้นไป ค่านี้ใช้ตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา ส่วน KR-20 และสัมประสิทธิ์แอลฟาใช้ประมาณความเชื่อมั่น ซึ่งเป็นคุณสมบัติคนละตัว

ตอบข้อ 2. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4/2 จำนวน 8 คน อ่านคำที่มีตัวสะกดไม่ตรงมาตราไม่ได้ จะพัฒนาด้วยวิธีใด

ปัญหาวิจัยในชั้นเรียนที่ดีต้องเฉพาะเจาะจง ระบุกลุ่มเป้าหมายและอาการของปัญหาชัดเจน อยู่ในวิสัยที่ครูจะจัดการได้ และวัดผลได้จริง ตัวเลือกที่ระบุชั้นเรียน จำนวนนักเรียน และลักษณะปัญหาที่แน่ชัดจึงเหมาะสมที่สุด ส่วนคำถามระดับนโยบายอย่างคุณภาพการศึกษาทั้งประเทศหรือเงินเดือนครู อยู่นอกขอบเขตที่ครูผู้สอนคนหนึ่งจะแก้ได้ในชั้นเรียนของตน

ตอบข้อ 2. การตรวจสอบสามเส้า (Triangulation)

การตรวจสอบสามเส้าคือการใช้ข้อมูลจากหลายแหล่ง หลายวิธี หลายผู้เก็บ หรือหลายช่วงเวลา มายืนยันข้อค้นพบเดียวกัน เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ เช่น ครูสรุปว่านักเรียนเข้าใจบทเรียนขึ้น โดยดูจากคะแนนทดสอบ การสังเกตพฤติกรรมในชั้น และการสัมภาษณ์ผู้เรียนประกอบกัน วิธีนี้สำคัญเป็นพิเศษในงานวิจัยชั้นเรียนที่กลุ่มตัวอย่างเล็กจนสถิติอย่างเดียวยังไม่หนักแน่นพอ

ตอบข้อ 2. นำผลไปปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ในรอบถัดไป และแลกเปลี่ยนกับเพื่อนครูผ่านกระบวนการ PLC

การวิจัยในชั้นเรียนเป็นวงจรที่ไม่จบเมื่อเขียนรายงานเสร็จ ผลที่ได้ต้องถูกนำกลับไปปรับการสอนรอบถัดไป และการแลกเปลี่ยนผ่านชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพทำให้ความรู้กระจายไปสู่เพื่อนครูที่เจอปัญหาคล้ายกัน การเก็บรายงานไว้เฉย ๆ ทำให้เสียเป้าหมายเดิมของการวิจัย ส่วนการเปิดเผยข้อมูลรายบุคคลของนักเรียนเป็นการละเมิดจรรยาบรรณและกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

ตอบข้อ 1. ประชากรคือกลุ่มทั้งหมดที่ผู้วิจัยต้องการศึกษา ส่วนกลุ่มตัวอย่างคือส่วนหนึ่งของประชากรที่เลือกมาเป็นตัวแทน

ประชากรคือกลุ่มทั้งหมดที่ผู้วิจัยต้องการศึกษาและสรุปผลไปถึง ส่วนกลุ่มตัวอย่างคือส่วนหนึ่งที่เลือกมาศึกษาแทน เพราะเก็บข้อมูลทั้งประชากรมักเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติ หัวใจอยู่ที่กลุ่มตัวอย่างต้องเป็นตัวแทนที่ดี ในการวิจัยในชั้นเรียนมักศึกษากับนักเรียนทั้งห้องซึ่งถือเป็นประชากรทั้งหมด จึงไม่ต้องสุ่มตัวอย่างและไม่ต้องอ้างอิงไปยังกลุ่มอื่น

ตอบข้อ 2. การสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling)

การสุ่มแบบแบ่งชั้นแบ่งประชากรออกเป็นชั้นตามลักษณะที่สำคัญต่อการวิจัยก่อน เช่น ระดับผลการเรียน เพศ หรือขนาดโรงเรียน แล้วจึงสุ่มจากแต่ละชั้น ข้อดีคือมั่นใจได้ว่ากลุ่มตัวอย่างมีสัดส่วนของแต่ละกลุ่มย่อยใกล้เคียงประชากรจริง ต่างจากการสุ่มอย่างง่ายซึ่งอาจได้กลุ่มตัวอย่างที่บังเอิญเบ้ไปทางกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง

ตอบข้อ 3. E1 คือคะแนนเฉลี่ยจากกระบวนการหรือกิจกรรมระหว่างเรียน ส่วน E2 คือคะแนนเฉลี่ยจากผลลัพธ์หรือแบบทดสอบหลังเรียน ต้องได้ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ทั้งสองค่า

E1 คือประสิทธิภาพของกระบวนการ คำนวณจากคะแนนเฉลี่ยที่ผู้เรียนทำได้จากแบบฝึกหัดหรือกิจกรรมระหว่างเรียน ส่วน E2 คือประสิทธิภาพของผลลัพธ์ คำนวณจากคะแนนเฉลี่ยของแบบทดสอบหลังเรียน เกณฑ์ 80/80 จึงหมายถึงต้องได้ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ทั้งสองค่า เกณฑ์นี้ปรับได้ตามธรรมชาติของเนื้อหา เช่น 75/75 สำหรับเนื้อหาที่ยาก

ตอบข้อ 2. ช่วยให้ทราบว่ามีผู้ศึกษาเรื่องนี้ไว้อย่างไรแล้ว และนำวิธีการที่ได้ผลมาปรับใช้แทนการเริ่มจากศูนย์

การทบทวนวรรณกรรมช่วยให้ผู้วิจัยรู้ว่าปัญหานี้มีผู้ศึกษาไว้อย่างไร วิธีใดได้ผลหรือไม่ได้ผล และช่องว่างอยู่ตรงไหน จึงนำวิธีที่มีหลักฐานรองรับมาปรับใช้ได้แทนการลองผิดลองถูกเอง ทั้งยังช่วยให้ตั้งกรอบแนวคิดและเลือกเครื่องมือได้เหมาะสม การคัดลอกเนื้อหามาโดยไม่อ้างอิงเป็นการละเมิดจรรยาบรรณทางวิชาการ

ตอบข้อ 2. นักเรียนที่เรียนด้วยเกมการศึกษามีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน

สมมติฐานการวิจัยคือข้อความคาดการณ์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรที่ทดสอบได้ด้วยข้อมูล จึงต้องระบุทิศทางและตัวแปรให้ชัด ตัวเลือกที่ถูกระบุทั้งกลุ่ม ตัวแปรตาม และทิศทางว่าสูงกว่า ส่วนข้อความว่า "ต้องการศึกษา" เป็นวัตถุประสงค์ไม่ใช่สมมติฐาน ข้อความว่า "ครูควร" เป็นข้อเสนอแนะเชิงคุณค่า และข้อความว่านักเรียนชื่นชอบเป็นข้อสรุปที่ยังไม่มีข้อมูลรองรับ

ตอบข้อ 2. การสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม

การวิจัยเชิงคุณภาพมุ่งเข้าใจความหมายและมุมมองจากมุมของผู้ให้ข้อมูล จึงใช้เครื่องมือที่เปิดให้เล่าและอธิบายได้ เช่น การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการวิเคราะห์เอกสาร ส่วนแบบทดสอบและแบบสอบถามที่ให้เลือกตอบเป็นเครื่องมือเชิงปริมาณ ซึ่งบอกได้ว่าเกิดอะไรขึ้นแต่มักไม่บอกว่าเพราะอะไร

ตอบข้อ 1. สูตร KR-20 ของคูเดอร์และริชาร์ดสัน

KR-20 ใช้หาความเชื่อมั่นของแบบทดสอบที่ให้คะแนนแบบสองค่า คือถูกได้ 1 ผิดได้ 0 ส่วนสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคใช้กับเครื่องมือที่ให้คะแนนหลายค่า เช่น แบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ หรือข้อสอบอัตนัยที่ให้คะแนนเป็นช่วง ทั้งสองสูตรวัดความสอดคล้องภายในเหมือนกัน ต่างที่ลักษณะการให้คะแนน ส่วน IOC วัดความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาซึ่งเป็นคนละคุณสมบัติ

ตอบข้อ 2. สิ่งใหม่หรือสิ่งที่ปรับปรุงขึ้น เช่น ชุดกิจกรรม แบบฝึก หรือวิธีสอน ที่นำมาใช้แก้ปัญหาหรือพัฒนาการเรียนรู้แล้วพิสูจน์ได้ว่าได้ผล

นวัตกรรมทางการศึกษาคือสิ่งใหม่หรือสิ่งที่พัฒนาปรับปรุงขึ้น ซึ่งอาจเป็นสื่อ ชุดกิจกรรม แบบฝึก เทคนิค หรือรูปแบบการสอน โดยต้องนำมาใช้จริงเพื่อแก้ปัญหาหรือพัฒนาการเรียนรู้ และมีการตรวจสอบว่าได้ผลตามที่ตั้งใจ ความใหม่จึงวัดที่บริบทการใช้ ไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งที่ไม่เคยมีใครทำมาก่อนในโลก และไม่จำเป็นต้องเป็นเทคโนโลยี

ตอบข้อ 2. ครูกลุ่มหนึ่งร่วมกันออกแบบแผนการสอน สังเกตการสอนจริงโดยเน้นดูการเรียนรู้ของนักเรียน แล้วสะท้อนผลเพื่อปรับแผนร่วมกัน

Lesson Study เป็นกระบวนการพัฒนาวิชาชีพที่ครูกลุ่มหนึ่งร่วมกันออกแบบแผนการสอนหนึ่งบท ให้ครูคนหนึ่งสอนจริงขณะที่คนอื่นสังเกต โดยจุดสำคัญคือสังเกต "การเรียนรู้ของนักเรียน" ไม่ใช่ประเมินตัวครูผู้สอน จากนั้นสะท้อนผลร่วมกันและปรับแผนไปใช้ต่อ กระบวนการนี้เป็นรูปแบบหนึ่งของชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพที่ผูกกับห้องเรียนจริงมากที่สุด

ตอบข้อ 2. ผลที่ได้ผูกกับบริบทของชั้นเรียนนั้น จึงนำไปสรุปอ้างอิงกับกลุ่มอื่นอย่างกว้างขวางไม่ได้

การวิจัยในชั้นเรียนศึกษากับนักเรียนกลุ่มเล็กในบริบทเฉพาะ จึงมีข้อจำกัดด้านการสรุปอ้างอิงไปยังกลุ่มอื่น ซึ่งเป็นเรื่องปกติและยอมรับได้ เพราะจุดมุ่งหมายคือแก้ปัญหาของชั้นเรียนนั้นโดยตรง ไม่ใช่สร้างข้อสรุปทั่วไป ครูจึงควรระบุข้อจำกัดนี้ในรายงาน และผู้ที่จะนำผลไปใช้ต้องพิจารณาความคล้ายคลึงของบริบทประกอบเสมอ

ตอบข้อ 2. ผสานข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพเข้าด้วยกัน ทำให้เห็นทั้งขนาดของผลและเหตุผลเบื้องหลัง

การวิจัยแบบผสมวิธีใช้ทั้งข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพในงานเดียวกัน จุดเด่นคือข้อมูลเชิงปริมาณบอกว่าเกิดผลมากน้อยเพียงใด ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพอธิบายว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น ในการวิจัยในชั้นเรียนมักใช้คะแนนก่อนหลังคู่กับการสัมภาษณ์และสังเกต ซึ่งช่วยให้ครูเข้าใจว่านวัตกรรมได้ผลกับใครและด้วยกลไกใด

ตอบข้อ 2. นำเสนอปัญหา วิธีที่ใช้ ผลที่เกิดขึ้นพร้อมข้อมูลสนับสนุน และข้อเสนอแนะที่นำไปใช้ต่อได้

รายงานวิจัยในชั้นเรียนมีผู้อ่านหลักคือเพื่อนครูที่อาจเจอปัญหาคล้ายกัน จึงควรเล่าให้ชัดว่าปัญหาคืออะไร ทำอะไรลงไป เกิดผลอย่างไรพร้อมข้อมูลสนับสนุน และผู้อ่านจะนำไปใช้ต่อได้อย่างไรภายใต้เงื่อนไขใด การแสดงแต่ตัวเลขโดยไม่ตีความ หรือสรุปว่าได้ผลดีโดยไม่มีข้อมูล ล้วนทำให้รายงานใช้ประโยชน์ต่อไม่ได้

ตอบข้อ 3. การที่ผู้เรียนบางคนไปเรียนพิเศษเนื้อหาเดียวกันนอกเวลา

ตัวแปรแทรกซ้อนคือปัจจัยอื่นที่อาจส่งผลต่อตัวแปรตามจนทำให้สรุปผลผิด การที่ผู้เรียนบางคนไปเรียนพิเศษเนื้อหาเดียวกันจึงเป็นตัวแปรแทรกซ้อนชัดเจน เพราะคะแนนที่สูงขึ้นอาจมาจากการเรียนพิเศษไม่ใช่จากวิธีสอนใหม่ ผู้วิจัยควรเก็บข้อมูลนี้ไว้และนำมาพิจารณาประกอบ หรืออย่างน้อยต้องรายงานไว้เป็นข้อจำกัดของการวิจัย