แนวข้อสอบ พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติ 20 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 2. ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยถือว่าผู้เรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้

มาตรา 22 บัญญัติว่าการจัดการศึกษาต้องยึดหลักว่าผู้เรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด กระบวนการจัดการศึกษาต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ นี่คือฐานทางกฎหมายของแนวคิด "การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ" ซึ่งปรากฏเป็นมาตรฐานที่ 3 ในมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานด้วย

ตอบข้อ 2. ให้สถานศึกษาประเมินผู้เรียนโดยพิจารณาจากพัฒนาการ ความประพฤติ การสังเกตพฤติกรรม การร่วมกิจกรรม และการทดสอบควบคู่กันไป

มาตรา 26 กำหนดให้สถานศึกษาจัดการประเมินผู้เรียนโดยพิจารณาจากพัฒนาการของผู้เรียน ความประพฤติ การสังเกตพฤติกรรมการเรียน การร่วมกิจกรรม และการทดสอบควบคู่ไปในกระบวนการเรียนการสอนตามความเหมาะสมของแต่ละระดับและรูปแบบการศึกษา หลักการคือใช้ข้อมูลหลายแหล่งอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่ตัดสินจากการสอบครั้งเดียว

ตอบข้อ 1. พัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข

มาตรา 6 บัญญัติว่าการจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข ข้อความนี้เป็นหนึ่งในมาตราที่ออกสอบบ่อยที่สุด จุดสังเกตคือลงท้ายด้วย "อยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข" ซึ่งเน้นมิติสังคม ไม่ใช่มิติเศรษฐกิจ

ตอบข้อ 2. 3 รูปแบบ คือ การศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย

มาตรา 15 กำหนดการจัดการศึกษาไว้ 3 รูปแบบ คือ การศึกษาในระบบ (กำหนดจุดมุ่งหมาย วิธีการ หลักสูตร ระยะเวลา และการวัดผลที่แน่นอน) การศึกษานอกระบบ (ยืดหยุ่นตามสภาพและความต้องการของผู้เรียน) และการศึกษาตามอัธยาศัย (เรียนรู้ด้วยตนเองตามความสนใจจากบุคคล สังคม สิ่งแวดล้อม หรือแหล่งเรียนรู้) โดยสถานศึกษาจัดได้รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งหรือหลายรูปแบบก็ได้

ตอบข้อ 4. รัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น บุคคล ครอบครัว องค์กรชุมชน องค์กรเอกชน สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่น

มาตรา 12 กำหนดให้นอกเหนือจากรัฐ เอกชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแล้ว บุคคล ครอบครัว องค์กรชุมชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่น มีสิทธิในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานได้ ตามที่กำหนดในกฎกระทรวง บทบัญญัตินี้เป็นฐานทางกฎหมายของการจัดการศึกษาโดยครอบครัว หรือที่เรียกว่าโฮมสคูล

ตอบข้อ 4. ให้สถานศึกษาทุกแห่งจัดการเรียนการสอนเป็นภาษาอังกฤษ

มาตรา 8 กำหนดหลักการจัดการศึกษาไว้ 3 ข้อ คือ (1) เป็นการศึกษาตลอดชีวิตสำหรับประชาชน (2) ให้สังคมมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา และ (3) การพัฒนาสาระและกระบวนการเรียนรู้ให้เป็นไปอย่างต่อเนื่อง การกำหนดให้สอนเป็นภาษาอังกฤษไม่ปรากฏในกฎหมายและขัดกับหลักการจัดการศึกษาที่ต้องสอดคล้องกับบริบทและความต้องการของผู้เรียน

ตอบข้อ 2. 9 ปี

การศึกษาภาคบังคับมีจำนวนเก้าปี คือชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 ต้องแยกให้ขาดจาก "การศึกษาขั้นพื้นฐาน" ที่จัดให้ไม่น้อยกว่าสิบสองปี และจากสิทธิรับการศึกษาโดยไม่เก็บค่าใช้จ่ายตามรัฐธรรมนูญ สามตัวเลขนี้คนละความหมายกันและเป็นจุดที่ข้อสอบชอบสลับมาถาม

ตอบข้อ 2. ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพตามที่กฎหมายกำหนด

กฎหมายกำหนดให้ครู ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้บริหารการศึกษา และบุคลากรทางการศึกษาอื่น ต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพตามที่กฎหมายกำหนด เพราะวิชาชีพทางการศึกษาเป็นวิชาชีพควบคุม โดยมีคุรุสภาเป็นองค์กรวิชาชีพที่ออกและเพิกถอนใบอนุญาต

ตอบข้อ 1. 2 ระดับ คือ การศึกษาขั้นพื้นฐาน และการศึกษาระดับอุดมศึกษา

การศึกษาในระบบมีสองระดับ คือการศึกษาขั้นพื้นฐาน และการศึกษาระดับอุดมศึกษา โดยการศึกษาขั้นพื้นฐานครอบคลุมตั้งแต่ก่อนระดับอุดมศึกษาลงมาทั้งหมด อย่าสับสนกับ "รูปแบบ" การศึกษาซึ่งมีสามรูปแบบ คือในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย

ตอบข้อ 2. 4 ด้าน คือ วิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารทั่วไป

กฎหมายให้กระจายอำนาจไปยังคณะกรรมการและสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และไปยังสถานศึกษาใน 4 ด้าน คือ ด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไป การจำสี่ด้านนี้ได้ครบเป็นพื้นฐานของข้อสอบเรื่องการบริหารสถานศึกษาแทบทุกข้อ

ตอบข้อ 2. คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดหลักสูตรแกนกลางเพื่อความเป็นไทย ความเป็นพลเมืองดี และการดำรงชีวิต ส่วนสถานศึกษามีหน้าที่จัดทำสาระของหลักสูตรในส่วนที่เกี่ยวกับสภาพปัญหาในชุมชนและสังคม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ นี่คือรูปธรรมของหลัก "เอกภาพด้านนโยบาย หลากหลายในการปฏิบัติ"

ตอบข้อ 2. เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษาที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

กฎหมายกำหนดให้การประกันคุณภาพภายในเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษาที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และจัดทำรายงานประจำปีเสนอต่อหน่วยงานต้นสังกัดและเปิดเผยต่อสาธารณชน จึงไม่ใช่กิจกรรมเฉพาะกิจที่ทำเฉพาะตอนจะถูกประเมินภายนอก

ตอบข้อ 2. ทุก 5 ปี

สถานศึกษาทุกแห่งต้องได้รับการประเมินคุณภาพภายนอกอย่างน้อยหนึ่งครั้งในทุกห้าปีนับตั้งแต่การประเมินครั้งสุดท้าย โดยหน่วยงานที่ทำหน้าที่นี้คือสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.) ซึ่งเป็นองค์การมหาชนที่แยกจากหน่วยงานต้นสังกัด เพื่อให้การประเมินเป็นอิสระ

ตอบข้อ 3. การเรียนรู้ด้วยตนเองจากห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ หรือสื่อต่าง ๆ ตามความสนใจ

การศึกษาตามอัธยาศัยคือการที่ผู้เรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเองตามความสนใจ ศักยภาพ ความพร้อม และโอกาส จากบุคคล ประสบการณ์ สังคม สิ่งแวดล้อม สื่อ หรือแหล่งความรู้อื่น ๆ จุดที่ต่างจากการศึกษานอกระบบคือความยืดหยุ่นและการไม่มีโครงสร้างหลักสูตรกับการวัดผลที่กำหนดไว้ล่วงหน้า

ตอบข้อ 2. ได้ เพราะกฎหมายให้สิทธิบุคคล ครอบครัว องค์กรชุมชน และสถาบันต่าง ๆ ในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน

กฎหมายให้สิทธิในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานแก่หลายภาคส่วน ทั้งสถานศึกษาของรัฐและเอกชน บุคคล ครอบครัว องค์กรชุมชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่น การจัดการศึกษาโดยครอบครัวจึงทำได้ โดยต้องขออนุญาตและอยู่ในการกำกับดูแลตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ตอบข้อ 2. ครูจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติ คิด และสร้างความรู้ด้วยตนเองตามความถนัดและความสนใจ

กฎหมายวางหลักว่าผู้เรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด กระบวนการจัดการศึกษาจึงต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ การสอนแบบบรรยายให้ครบเนื้อหาโดยไม่คำนึงถึงผู้เรียนจึงสวนทางกับหลักนี้

ตอบข้อ 2. บุคลากรวิชาชีพที่รับผิดชอบการบริหารการศึกษานอกสถานศึกษาตั้งแต่ระดับเขตพื้นที่การศึกษาขึ้นไป

กฎหมายแยกสองคำนี้ไว้ชัด "ผู้บริหารสถานศึกษา" คือผู้บริหารในระดับสถานศึกษาแต่ละแห่ง ส่วน "ผู้บริหารการศึกษา" คือผู้ที่รับผิดชอบการบริหารการศึกษานอกสถานศึกษา ตั้งแต่ระดับเขตพื้นที่การศึกษาขึ้นไป เช่น ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ข้อสอบมักนำสองคำนี้มาสลับกัน

ตอบข้อ 2. มีเอกภาพด้านนโยบาย และมีความหลากหลายในการปฏิบัติ

หลักข้อแรกของการจัดระบบการศึกษาคือ "มีเอกภาพด้านนโยบาย และมีความหลากหลายในการปฏิบัติ" หมายความว่าทิศทางใหญ่ของประเทศต้องไปทางเดียวกัน แต่วิธีปฏิบัติในแต่ละพื้นที่ปรับให้เหมาะกับบริบทได้ หลักนี้เป็นที่มาของการมีหลักสูตรแกนกลางควบคู่กับหลักสูตรสถานศึกษา

ตอบข้อ 2. ใช้วิธีการที่หลากหลาย ทั้งพัฒนาการของผู้เรียน ความประพฤติ การสังเกตพฤติกรรม การร่วมกิจกรรม และการทดสอบ

กฎหมายกำหนดให้สถานศึกษาประเมินผู้เรียนโดยพิจารณาจากพัฒนาการของผู้เรียน ความประพฤติ การสังเกตพฤติกรรมการเรียน การร่วมกิจกรรม และการทดสอบควบคู่กันไป การใช้คะแนนสอบอย่างเดียวจึงไม่ครบตามที่กฎหมายกำหนด เพราะวัดได้เพียงด้านเดียวของการเรียนรู้

ตอบข้อ 2. สอดคล้อง เพราะกฎหมายให้สถานศึกษาจัดทำสาระของหลักสูตรในส่วนที่เกี่ยวกับชุมชนและภูมิปัญญาท้องถิ่นได้

กฎหมายออกแบบหลักสูตรเป็นสองชั้น ชั้นแรกคือหลักสูตรแกนกลางที่คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนด ชั้นที่สองคือสาระของหลักสูตรที่สถานศึกษาจัดทำเองให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาในชุมชนและสังคม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ จึงเป็นสิ่งที่กฎหมายคาดหวังให้ทำ ไม่ใช่สิ่งต้องห้าม