แนวข้อสอบรัฐธรรมนูญและสิทธิทางการศึกษา 20 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 3. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา

มาตรา 54 วรรคหก กำหนดให้จัดตั้งกองทุนเพื่อใช้ในการช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษา และเพื่อเสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู ซึ่งต่อมาได้ตราพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 ขึ้นรองรับ กองทุนนี้เรียกย่อว่า กสศ. และเป็นคนละกองทุนกับกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.) ซึ่งมีอยู่ก่อนแล้ว

ตอบข้อ 2. สิบสองปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ

มาตรา 54 วรรคหนึ่ง กำหนดให้รัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาเป็นเวลาสิบสองปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย จุดที่มักเข้าใจผิดคือคิดว่าสิบสองปีหมายถึง ป.1 ถึง ม.6 แต่รัฐธรรมนูญฉบับนี้นับรวมช่วงก่อนวัยเรียนเข้ามาและสิ้นสุดที่จบภาคบังคับ ซึ่งคือ ม.3 ไม่ใช่ ม.6

ตอบข้อ 2. ให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ สามารถเชี่ยวชาญได้ตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ

มาตรา 54 วรรคสี่ กำหนดว่าการศึกษาทั้งปวงต้องมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ สามารถเชี่ยวชาญได้ตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ ข้อความนี้ออกสอบบ่อยมากในรูปให้เลือกข้อที่ถูกต้อง จุดสังเกตคือมีคำว่า "เชี่ยวชาญได้ตามความถนัดของตน" ซึ่งสะท้อนแนวคิดการพัฒนาตามศักยภาพรายบุคคล

ตอบข้อ 2. เพื่อพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย

มาตรา 54 วรรคสอง กำหนดให้รัฐต้องดำเนินการให้เด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนาก่อนเข้ารับการศึกษาตามวรรคหนึ่ง เพื่อพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย โดยส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคเอกชนเข้ามีส่วนร่วมด้วย บทบัญญัตินี้เป็นที่มาของพระราชบัญญัติการพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2562

ตอบข้อ 2. รัฐต้องส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา

รัฐธรรมนูญกำหนดให้รัฐส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา โดยรัฐกำกับดูแลคุณภาพและมาตรฐาน แนวคิดนี้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติที่กำหนดให้บุคคล ครอบครัว องค์กรชุมชน เอกชน และสถาบันศาสนา มีสิทธิจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานได้ รัฐจึงไม่ได้ผูกขาดการจัดการศึกษา

ตอบข้อ 2. รัฐต้องดำเนินการให้ได้รับการศึกษาโดยเสมอภาคกับบุคคลอื่น และได้รับการสนับสนุนตามความจำเป็น

รัฐธรรมนูญวางหลักความเสมอภาคทางการศึกษาไว้ว่ารัฐต้องดำเนินการให้ผู้ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และผู้ด้อยโอกาสได้รับการสนับสนุนให้ได้รับการศึกษาอย่างเสมอภาคกับผู้อื่น สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติที่กำหนดให้ผู้พิการหรือมีความบกพร่องได้รับสิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา หลักการคือเรียนร่วมกับผู้อื่นได้โดยมีการสนับสนุนที่จำเป็น ไม่ใช่การแยกออกไปเสมอ

ตอบข้อ 3. หน้าที่

รัฐธรรมนูญกำหนดให้การเข้ารับการศึกษาอบรมในการศึกษาภาคบังคับเป็น "หน้าที่" ของปวงชนชาวไทย จึงเกิดโครงสร้างสองด้านที่ต้องแยกให้ออก คือรัฐมีหน้าที่จัดให้ ส่วนประชาชนก็มีหน้าที่เข้ารับ นี่คือเหตุผลที่กฎหมายกำหนดโทษปรับผู้ปกครองที่ไม่ส่งเด็กเข้าเรียนไว้ด้วย

ตอบข้อ 2. หมวดหน้าที่ของรัฐ

รัฐธรรมนูญ 2560 ย้ายเรื่องการศึกษาขั้นพื้นฐานจาก "สิทธิ" มาไว้ใน "หน้าที่ของรัฐ" (มาตรา 54) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงสำคัญ เพราะเมื่อเป็นหน้าที่ของรัฐ ประชาชนย่อมมีสิทธิติดตามและร้องขอให้รัฐดำเนินการได้ โดยไม่ต้องรอให้มีกฎหมายลูกออกมารับรองสิทธิก่อน

ตอบข้อ 2. รัฐเป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่ายในการจัดการศึกษาช่วงดังกล่าวแทนผู้ปกครอง

หลักการคือรัฐรับภาระค่าใช้จ่ายของการศึกษาช่วงที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้แทนผู้ปกครอง เพื่อไม่ให้ฐานะทางเศรษฐกิจเป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงการศึกษา การเรียกเก็บเงินโดยอ้างความสมัครใจจนกลายเป็นภาระบังคับจึงขัดต่อเจตนารมณ์ข้อนี้

ตอบข้อ 1. ช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และเสริมสร้างพัฒนาคุณภาพครู

กสศ. ตั้งขึ้นเพื่อช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และเสริมสร้างพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู จุดเน้นอยู่ที่ "ความเสมอภาค" คือช่วยผู้ที่เสียเปรียบให้เข้าถึงการศึกษาได้ ไม่ใช่การให้รางวัลผู้ที่เก่งอยู่แล้ว ซึ่งเป็นคนละแนวคิดกับทุนเรียนดี

ตอบข้อ 2. มีกลไกและระบบการผลิต คัดกรอง และพัฒนาผู้ประกอบวิชาชีพครูให้มีจิตวิญญาณของความเป็นครู

รัฐธรรมนูญกำหนดให้รัฐต้องมีกลไกและระบบการผลิต คัดกรอง และพัฒนาครูให้มีจิตวิญญาณของความเป็นครู มีความรู้ความสามารถอย่างแท้จริง และได้รับค่าตอบแทนที่เหมาะสมกับความสามารถและประสิทธิภาพ จุดสำคัญคือคุณภาพครูถูกยกให้เป็นหน้าที่ระดับรัฐธรรมนูญ ไม่ใช่แค่นโยบายของกระทรวง

ตอบข้อ 1. บุคคลย่อมมีเสรีภาพในทางวิชาการ แต่การใช้เสรีภาพนั้นต้องไม่ขัดต่อหน้าที่ของปวงชนชาวไทยหรือศีลธรรมอันดี

รัฐธรรมนูญรับรองเสรีภาพในทางวิชาการแก่บุคคลทั่วไป ไม่จำกัดเฉพาะกลุ่มอาชีพใด แต่การใช้เสรีภาพนั้นต้องไม่ขัดต่อหน้าที่ของปวงชนชาวไทยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน จึงไม่ใช่เสรีภาพที่เด็ดขาด และไม่ใช่สิ่งที่ต้องขออนุญาตล่วงหน้า

ตอบข้อ 2. ไม่ถูกต้อง เพราะสิทธิในการเข้าถึงการศึกษาขั้นพื้นฐานครอบคลุมเด็กทุกคนที่อยู่ในราชอาณาจักร

หลักประกันการศึกษาขั้นพื้นฐานยึดที่ตัวเด็กซึ่งอยู่ในราชอาณาจักร ไม่ได้ยึดที่สัญชาติ กระทรวงศึกษาธิการจึงมีแนวปฏิบัติให้รับเด็กที่ไม่มีหลักฐานทางทะเบียนราษฎรเข้าเรียนได้ และจัดสรรงบประมาณรายหัวให้ด้วย การปฏิเสธด้วยเหตุไร้สัญชาติจึงขัดต่อหลักความเสมอภาค

ตอบข้อ 2. เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ สามารถเชี่ยวชาญได้ตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ

รัฐธรรมนูญวางเป้าหมายการศึกษาไว้กว้างกว่าความรู้ทางวิชาการ คือให้ผู้เรียนเป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ เชี่ยวชาญได้ตามความถนัด และรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ จุดที่ต้องสังเกตคือคำว่า "ตามความถนัดของตน" ซึ่งเปิดทางให้จัดการศึกษาที่หลากหลาย ไม่ใช่แบบเดียวกันหมด

ตอบข้อ 3. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเอกชน

รัฐธรรมนูญกำหนดให้รัฐต้องดำเนินการให้ประชาชนได้รับการศึกษาตามความต้องการในระบบต่าง ๆ และส่งเสริมให้มีการร่วมมือกันระหว่างรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคเอกชนในการจัดการศึกษา แนวคิดนี้ตรงกับหลัก "ให้สังคมมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา" ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ

ตอบข้อ 2. คัดกรองและส่งข้อมูลเพื่อขอรับการช่วยเหลือจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา

รัฐธรรมนูญตั้งกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาไว้รองรับสถานการณ์นี้โดยตรง หน้าที่ของครูคือคัดกรองและส่งต่อข้อมูลเพื่อให้เด็กได้รับความช่วยเหลือและอยู่ในระบบการศึกษาต่อไป ส่วนการให้หยุดเรียนหรือผลักภาระไปที่ครอบครัวและเพื่อนร่วมชั้น ล้วนสวนทางกับหลักลดความเหลื่อมล้ำ

ตอบข้อ 2. รัฐต้องดำเนินการให้เด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนาก่อนเข้ารับการศึกษา เพื่อพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย

รัฐธรรมนูญขยายหน้าที่ของรัฐลงไปถึงช่วงก่อนวัยเรียน โดยต้องดูแลและพัฒนาเด็กเล็กทั้งด้านร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย และต้องส่งเสริมสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมด้วย ไม่ได้จำกัดพื้นที่หรือฐานะของครอบครัว

ตอบข้อ 3. การรับรองว่าผู้สำเร็จการศึกษาทุกคนจะได้รับการบรรจุเข้ารับราชการ

รัฐธรรมนูญรับรองเรื่องการเข้าถึงการศึกษา คุณภาพการศึกษา และการลดความเหลื่อมล้ำ แต่ไม่ได้รับรองผลลัพธ์ด้านการมีงานทำ การบรรจุเข้ารับราชการเป็นเรื่องการสอบแข่งขันตามระบบคุณธรรม ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับสิทธิทางการศึกษา

ตอบข้อ 2. ให้เด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนา ผู้ยากไร้ได้รับการสนับสนุนค่าใช้จ่าย และปรับปรุงการเรียนการสอนให้ผู้เรียนเรียนรู้ตามความถนัด

แนวทางปฏิรูปการศึกษาตามรัฐธรรมนูญเน้นสามเรื่องหลัก คือการดูแลเด็กเล็ก การช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ให้เข้าถึงการศึกษาได้ และการปรับการเรียนการสอนให้ผู้เรียนเรียนรู้ตามความถนัด พร้อมพัฒนาครูให้มีคุณภาพ ไม่ได้กำหนดเรื่องโครงสร้างอย่างการเพิ่มมหาวิทยาลัยหรือการแปรรูปโรงเรียน

ตอบข้อ 2. ได้รับการสนับสนุนและสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็นเพิ่มเติม เพื่อให้เข้าถึงการศึกษาได้อย่างแท้จริง

ความเสมอภาคทางการศึกษาไม่ได้หมายถึงการปฏิบัติเหมือนกันทุกอย่าง แต่หมายถึงการทำให้ทุกคนเข้าถึงการศึกษาได้จริง ผู้เรียนที่มีความบกพร่องจึงต้องได้รับสื่อ สิ่งอำนวยความสะดวก และความช่วยเหลือที่จำเป็นเพิ่มเติม การให้เหมือนกันทั้งที่จุดตั้งต้นต่างกันคือความเหลื่อมล้ำในอีกรูปแบบหนึ่ง