แนวข้อสอบยุทธศาสตร์ชาติและแผนการศึกษาแห่งชาติ 20 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 2. พ.ศ. 2561-2580 จำนวน 6 ด้าน

ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561-2580) มี 6 ด้าน ได้แก่ ความมั่นคง การสร้างความสามารถในการแข่งขัน การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ การสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม การสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ ข้อควรระวังคืออย่าสับสนช่วงปีกับแผนการศึกษาแห่งชาติซึ่งเป็น พ.ศ. 2560-2579

ตอบข้อ 3. ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์

ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ เป็นด้านที่ครอบคลุมการปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ การพัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต ตั้งแต่ปฐมวัย วัยเรียน วัยแรงงาน จนถึงผู้สูงอายุ รวมถึงการพัฒนาครูและระบบการเรียนรู้ ส่วนด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคมเกี่ยวข้องกับการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นสำคัญ

ตอบข้อ 2. 20 ปี จัดทำโดยสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 เป็นแผนระยะยาว 20 ปี จัดทำโดยสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ซึ่งมีหน้าที่ด้านนโยบายและแผนการศึกษาของชาติ แผนนี้เป็นกรอบให้หน่วยงานต่าง ๆ นำไปจัดทำแผนปฏิบัติการของตนให้สอดคล้อง โดยมีวิสัยทัศน์ว่าคนไทยทุกคนได้รับการศึกษาและเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างมีคุณภาพ ดำรงชีวิตอย่างเป็นสุข สอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ตอบข้อ 3. 6 ยุทธศาสตร์

แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 กำหนดไว้ 6 ยุทธศาสตร์ ซึ่งวางให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 6 ด้าน ได้แก่ การจัดการศึกษาเพื่อความมั่นคงของสังคมและประเทศชาติ การผลิตและพัฒนากำลังคน การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัย การสร้างโอกาสความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางการศึกษา การจัดการศึกษาเพื่อสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และการพัฒนาประสิทธิภาพของระบบบริหารจัดการศึกษา

ตอบข้อ 2. การพัฒนาผู้เรียนให้มีความคิดสร้างสรรค์ สร้างนวัตกรรม และใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม

ประเทศไทย 4.0 มุ่งเปลี่ยนจากเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยประสิทธิภาพไปสู่เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม การศึกษาที่สอดรับจึงต้องพัฒนาผู้เรียนให้คิดวิเคราะห์ คิดสร้างสรรค์ สร้างนวัตกรรม และใช้เทคโนโลยีสร้างมูลค่าเพิ่ม แทนการผลิตผู้เรียนที่จำเนื้อหาได้มากแต่ประยุกต์ใช้ไม่เป็น การเพิ่มชั่วโมงเรียนหรือเนื้อหาจึงสวนทางกับแนวคิดนี้

ตอบข้อ 3. ออกแบบหน่วยการเรียนรู้และกิจกรรมที่พัฒนาสมรรถนะผู้เรียนให้สอดคล้องกับเป้าหมายของแผน แล้วประเมินผลเพื่อปรับปรุงต่อเนื่อง

แผนระดับชาติจะมีความหมายก็ต่อเมื่อถูกแปลงลงสู่หน่วยการเรียนรู้และกิจกรรมในห้องเรียนจริง ครูจึงควรเชื่อมเป้าหมายของแผน เช่น การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัยหรือการลดความเหลื่อมล้ำ เข้ากับการออกแบบการเรียนรู้และการประเมินของตน แล้วใช้ผลย้อนกลับมาปรับปรุง การท่องชื่อยุทธศาสตร์หรือติดป้ายไม่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใดต่อผู้เรียน

ตอบข้อ 2. การคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ และการทำงานร่วมกัน

ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 แบ่งเป็นกลุ่มทักษะพื้นฐาน (การอ่าน การเขียน การคิดเลข) กลุ่มทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม (การคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ การสื่อสาร และการทำงานร่วมกัน) และกลุ่มทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี การจดจำเนื้อหาเป็นการเรียนแบบเดิมที่แผนมุ่งเปลี่ยน

ตอบข้อ 1. แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ

ลำดับชั้นของแผนเรียงจากยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ลงมาสู่แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติซึ่งกำหนดประเด็นการพัฒนา แล้วจึงถึงแผนปฏิรูปประเทศ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และแผนระดับปฏิบัติของหน่วยงาน การเข้าใจลำดับนี้ช่วยตอบข้อสอบเรื่องความเชื่อมโยงของแผนได้

ตอบข้อ 4. ด้านการปฏิรูประบบราชการให้เป็นดิจิทัลเต็มรูปแบบ

ยุทธศาสตร์ชาติมีหกด้าน ได้แก่ ด้านความมั่นคง ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ ด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม ด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ

ตอบข้อ 2. การจัดการศึกษาเพื่อความมั่นคงของสังคมและประเทศชาติ

แผนการศึกษาแห่งชาติมีหกยุทธศาสตร์ โดยข้อแรกคือการจัดการศึกษาเพื่อความมั่นคงของสังคมและประเทศชาติ ตามด้วยการผลิตและพัฒนากำลังคนฯ การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัยฯ การสร้างโอกาสและความเสมอภาคฯ การจัดการศึกษาเพื่อคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และการพัฒนาประสิทธิภาพของระบบบริหารจัดการศึกษา ซึ่งเรียงล้อกับยุทธศาสตร์ชาติหกด้าน

ตอบข้อ 2. ประชากรทุกกลุ่มทุกช่วงวัยมีโอกาสได้รับการศึกษาและเรียนรู้อย่างทั่วถึง

แผนการศึกษาแห่งชาติวางเป้าหมายไว้ห้าด้าน คือการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา (Access) ความเท่าเทียมทางการศึกษา (Equity) คุณภาพการศึกษา (Quality) ประสิทธิภาพ (Efficiency) และการตอบโจทย์บริบทที่เปลี่ยนแปลง (Relevancy) ข้อ Access มุ่งที่การให้ประชากรทุกกลุ่มทุกช่วงวัยเข้าถึงการศึกษาได้อย่างทั่วถึง

ตอบข้อ 2. การศึกษาที่มีคุณภาพอย่างครอบคลุมและเท่าเทียม และส่งเสริมโอกาสในการเรียนรู้ตลอดชีวิต

เป้าหมายที่ 4 ของ SDGs คือการสร้างหลักประกันว่าทุกคนมีการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างครอบคลุมและเท่าเทียม และสนับสนุนโอกาสในการเรียนรู้ตลอดชีวิต แผนการศึกษาแห่งชาติของไทยจึงถูกออกแบบให้สอดคล้องกับเป้าหมายนี้ควบคู่กับยุทธศาสตร์ชาติ

ตอบข้อ 2. การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นได้ทุกช่วงวัยและทุกสถานที่ ทั้งในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย

การเรียนรู้ตลอดชีวิตมองว่าการเรียนรู้ไม่ได้จบลงเมื่อออกจากโรงเรียน แต่เกิดขึ้นได้ทุกช่วงวัยและทุกสถานที่ ครอบคลุมทั้งการศึกษาในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย แนวคิดนี้เป็นเหตุผลที่แผนการศึกษาแห่งชาติกำหนดเป้าหมายครอบคลุมประชากรทุกช่วงวัย ไม่ใช่เฉพาะวัยเรียน

ตอบข้อ 2. การลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและกระจายโอกาสให้ผู้ด้อยโอกาสเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ

ยุทธศาสตร์ด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคมมุ่งลดความเหลื่อมล้ำและกระจายโอกาสให้ทุกกลุ่มเข้าถึงบริการของรัฐอย่างเท่าเทียม ในทางการศึกษาจึงตรงกับการลดความเหลื่อมล้ำและช่วยผู้ด้อยโอกาส ซึ่งเป็นที่มาของกลไกอย่างกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา

ตอบข้อ 2. วิเคราะห์ยุทธศาสตร์ชาติและแผนการศึกษาแห่งชาติ ร่วมกับบริบทและข้อมูลสภาพปัจจุบันของโรงเรียน

การจัดทำแผนที่ดีต้องเชื่อมสองทาง คือมองขึ้นไปที่ทิศทางระดับชาติ และมองลงมาที่ข้อมูลสภาพจริงของโรงเรียน ทั้งผลสัมฤทธิ์ บริบทชุมชน และทรัพยากรที่มี การคัดลอกแผนของที่อื่นหรือรอแผนสำเร็จรูปจะได้แผนที่ไม่ตรงกับปัญหาจริงของสถานศึกษา

ตอบข้อ 2. ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว บนเงื่อนไขความรู้และคุณธรรม

หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงประกอบด้วยสามห่วง คือความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว ภายใต้สองเงื่อนไขคือความรู้และคุณธรรม การนำมาใช้ในโรงเรียนจึงไม่ใช่แค่การประหยัด แต่เป็นการฝึกให้ผู้เรียนตัดสินใจอย่างมีเหตุผลและเตรียมรับการเปลี่ยนแปลง

ตอบข้อ 2. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการคิด ลงมือปฏิบัติ และสร้างความรู้ด้วยตนเอง โดยครูเป็นผู้ออกแบบและอำนวยความสะดวก

การเรียนรู้เชิงรุกให้ผู้เรียนเป็นผู้ลงมือคิดและปฏิบัติ สร้างความรู้ด้วยตนเองผ่านการตั้งคำถาม อภิปราย และแก้ปัญหา โดยครูเปลี่ยนบทบาทจากผู้ถ่ายทอดเป็นผู้ออกแบบการเรียนรู้และอำนวยความสะดวก แนวทางนี้สอดคล้องกับหลักผู้เรียนสำคัญที่สุดตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ

ตอบข้อ 2. แผนการศึกษาแห่งชาติจัดทำขึ้นให้สอดคล้องและสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายของยุทธศาสตร์ชาติ

ยุทธศาสตร์ชาติเป็นกรอบใหญ่ระดับประเทศ ส่วนแผนการศึกษาแห่งชาติเป็นแผนระดับสาขาที่จัดทำให้สอดคล้องและสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายของยุทธศาสตร์ชาติ จึงเห็นได้ว่ายุทธศาสตร์ทั้งหกของแผนการศึกษาถูกออกแบบให้ล้อกับยุทธศาสตร์ชาติทั้งหกด้าน

ตอบข้อ 2. ความสามารถในการนำความรู้ด้านการอ่าน คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ ไปใช้แก้ปัญหาในสถานการณ์จริง

PISA ประเมินนักเรียนอายุ 15 ปี ในด้านการอ่าน คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ โดยเน้นการนำความรู้ไปใช้แก้ปัญหาในสถานการณ์จริง ไม่ใช่การวัดความจำตามหลักสูตร ผลการประเมินนี้จึงถูกใช้เป็นตัวชี้วัดคุณภาพการศึกษาในแผนระดับชาติของไทย

ตอบข้อ 2. ออกแบบการเรียนรู้ที่ตอบความแตกต่างของผู้เรียนแต่ละคน และฝึกให้ผู้เรียนแสวงหาความรู้ได้ด้วยตนเอง

การแปลงยุทธศาสตร์สู่ห้องเรียนคือการเปลี่ยนวิธีจัดการเรียนรู้ ไม่ใช่การท่องจำตัวยุทธศาสตร์ การออกแบบการเรียนรู้ที่ตอบความแตกต่างระหว่างบุคคลและฝึกให้ผู้เรียนแสวงหาความรู้ได้เอง คือรากฐานของทั้งการพัฒนาศักยภาพรายบุคคลและการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้