แนวข้อสอบ พ.ร.บ. คุ้มครองเด็ก 21 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 1. ประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นสำคัญ และไม่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม

มาตรา 22 วางหลักว่าการปฏิบัติต่อเด็กไม่ว่ากรณีใด ให้คำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นสำคัญ และไม่ให้มีการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม หลักนี้สอดคล้องกับอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กและเป็นเข็มทิศเมื่อผลประโยชน์ของเด็กขัดกับความสะดวกของผู้ใหญ่ เช่น กรณีที่การเปิดเผยเรื่องอาจกระทบชื่อเสียงโรงเรียน ประโยชน์ของเด็กต้องมาก่อนเสมอ

ตอบข้อ 2. กระทำหรือละเว้นการกระทำอันเป็นการทารุณกรรมต่อร่างกายหรือจิตใจของเด็ก

มาตรา 26 ห้ามมิให้ผู้ใดกระทำการอันเป็นการทารุณกรรมต่อร่างกายหรือจิตใจของเด็ก จงใจหรือละเลยไม่ให้สิ่งจำเป็นแก่การดำรงชีวิต บังคับหรือยินยอมให้เด็กประพฤติตนไม่สมควร หรือใช้เด็กเป็นเครื่องมือในการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ ข้อสำคัญคือกฎหมายห้ามทั้ง "การกระทำ" และ "การละเว้นการกระทำ" ครูที่รู้เห็นแล้วนิ่งเฉยจึงอาจมีความรับผิดด้วย

ตอบข้อ 2. บุคคลซึ่งมีอายุต่ำกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ แต่ไม่รวมถึงผู้ที่บรรลุนิติภาวะด้วยการสมรส

มาตรา 4 นิยาม "เด็ก" ว่าหมายถึงบุคคลซึ่งมีอายุต่ำกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ แต่ไม่รวมถึงผู้ที่บรรลุนิติภาวะด้วยการสมรส ข้อสังเกตคือกฎหมายแต่ละฉบับนิยาม "เด็ก" ต่างกันตามวัตถุประสงค์ เช่น พระราชบัญญัติการศึกษาภาคบังคับใช้ช่วงย่างเข้าปีที่เจ็ดถึงย่างเข้าปีที่สิบหก ส่วนพระราชบัญญัติการพัฒนาเด็กปฐมวัยใช้ต่ำกว่าหกปีบริบูรณ์

ตอบข้อ 2. สี่สถาน

ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการลงโทษนักเรียนและนักศึกษา กำหนดโทษไว้ 4 สถาน ได้แก่ ว่ากล่าวตักเตือน ทำทัณฑ์บน ตัดคะแนนความประพฤติ และทำกิจกรรมเพื่อให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยห้ามลงโทษด้วยวิธีรุนแรง แบบกลั่นแกล้ง หรือลงโทษด้วยความโกรธหรือพยาบาท และต้องคำนึงถึงอายุและความร้ายแรงของพฤติการณ์ประกอบด้วย

ตอบข้อ 2. มีหน้าที่แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ หรือผู้มีหน้าที่คุ้มครองสวัสดิภาพเด็ก

พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กกำหนดให้ผู้พบเห็นหรือประสบพฤติการณ์ที่น่าเชื่อว่ามีการกระทำทารุณกรรมต่อเด็ก มีหน้าที่แจ้งหรือรายงานต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ หรือผู้มีหน้าที่คุ้มครองสวัสดิภาพเด็ก และผู้แจ้งโดยสุจริตย่อมได้รับความคุ้มครอง ไม่ต้องรับผิดทั้งทางแพ่ง อาญา หรือทางปกครอง จึงไม่จำเป็นต้องรอหลักฐานครบหรือขอความยินยอมจากผู้ปกครอง

ตอบข้อ 3. เป็นการต้องห้ามตามกฎหมาย เพราะอาจกระทบต่อสิทธิและสวัสดิภาพของเด็ก

พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กห้ามโฆษณาหรือเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับตัวเด็กหรือผู้ปกครอง โดยเจตนาที่จะทำให้เกิดความเสียหายแก่จิตใจ ชื่อเสียง เกียรติคุณ หรือสิทธิประโยชน์อื่นใดของเด็ก หลักนี้ครอบคลุมถึงการรายงานข่าวด้วย และการปิดบังใบหน้าบางส่วนไม่ทำให้พ้นความรับผิดหากยังระบุตัวเด็กได้ ในทางปฏิบัติสถานศึกษาจึงต้องระวังการโพสต์เรื่องราวของนักเรียนที่มีปัญหาลงสื่อสังคมอย่างยิ่ง

ตอบข้อ 2. การสงเคราะห์มุ่งช่วยเหลือเด็กที่ขาดผู้ดูแลหรืออยู่ในสภาพยากลำบาก ส่วนการคุ้มครองสวัสดิภาพมุ่งคุ้มครองเด็กที่ถูกทารุณกรรมหรือเสี่ยงต่อการกระทำผิด

กฎหมายแยกสองมาตรการนี้ตามลักษณะปัญหา การสงเคราะห์มุ่งช่วยเหลือเด็กที่ขาดผู้ดูแลหรืออยู่ในสภาพยากลำบาก เช่น เด็กกำพร้าหรือเด็กเร่ร่อน ส่วนการคุ้มครองสวัสดิภาพมุ่งใช้กับเด็กที่ถูกทารุณกรรมหรือเสี่ยงต่อการกระทำผิด ซึ่งต้องแยกเด็กออกจากสภาพแวดล้อมที่เป็นอันตราย

ตอบข้อ 4. ให้ทำงานหนักเป็นการทำโทษ

ระเบียบกำหนดโทษไว้สี่สถาน คือว่ากล่าวตักเตือน ทำทัณฑ์บน ตัดคะแนนความประพฤติ และทำกิจกรรมเพื่อให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การลงโทษด้วยวิธีรุนแรง การกลั่นแกล้ง หรือการทำโทษด้วยความโกรธหรือพยาบาททำไม่ได้ เพราะขัดต่อหลักประโยชน์สูงสุดของเด็ก

ตอบข้อ 2. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์เป็นประธานคณะกรรมการคุ้มครองเด็กแห่งชาติ เพราะงานคุ้มครองเด็กเป็นงานสวัสดิการสังคมที่กว้างกว่าเรื่องการศึกษา ครอบคลุมทั้งเด็กในและนอกระบบโรงเรียน

ตอบข้อ 2. ละทิ้งเด็กไว้ ณ สถานที่ใด โดยเจตนาที่จะไม่รับเด็กกลับคืน

การทอดทิ้งเด็กตามกฎหมายมีองค์ประกอบสำคัญคือ "เจตนาที่จะไม่รับเด็กกลับคืน" เช่น ละทิ้งเด็กไว้ในสถานรับเลี้ยงเด็ก สถานพยาบาล หรือสถานที่ใด ๆ รวมถึงการปล่อยปละละเลยจนน่าจะเกิดอันตราย ส่วนการฝากเลี้ยงชั่วคราวหรือปล่อยให้เด็กทำกิจวัตรตามวัยไม่เข้าข่ายนี้

ตอบข้อ 2. พูดคุยกับนักเรียนเป็นการส่วนตัวด้วยท่าทีที่ปลอดภัย บันทึกข้อเท็จจริง และประสานผู้เกี่ยวข้องตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน

แนวปฏิบัติที่ถูกต้องคือพูดคุยเป็นการส่วนตัวในบรรยากาศที่เด็กรู้สึกปลอดภัย บันทึกข้อเท็จจริงที่พบ และประสานผู้เกี่ยวข้องตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนและกฎหมายคุ้มครองเด็ก การซักถามต่อหน้าคนอื่นหรือเผยแพร่ภาพเด็กจะซ้ำเติมความเสียหาย และการรอเฉย ๆ เป็นการละเลยหน้าที่

ตอบข้อ 2. เพราะเด็กมักไม่อยู่ในฐานะที่จะร้องขอความช่วยเหลือด้วยตนเองได้ การรอให้เด็กเป็นผู้แจ้งจึงเท่ากับปล่อยให้เด็กเผชิญอันตรายต่อไป

เด็กที่ถูกทารุณกรรมมักถูกกระทำโดยผู้ที่มีอำนาจเหนือกว่าและอยู่ใกล้ตัวที่สุด จึงไม่อยู่ในฐานะที่จะร้องขอความช่วยเหลือเองได้ กฎหมายจึงเปลี่ยนจากสิทธิเป็นหน้าที่ พร้อมคุ้มครองผู้แจ้งโดยสุจริต เพื่อให้ผู้ใหญ่รอบตัวเด็กเป็นด่านแรกที่หยุดความรุนแรงได้

ตอบข้อ 2. ครูได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย เพราะเป็นการแจ้งโดยสุจริตเพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองเด็ก

กฎหมายกำหนดให้ผู้พบเห็นเด็กถูกทารุณกรรมมีหน้าที่แจ้ง และคุ้มครองผู้แจ้งโดยสุจริตไม่ให้ต้องรับผิดทั้งทางแพ่ง อาญา หรือทางปกครอง เพื่อไม่ให้ความกลัวถูกฟ้องกลายเป็นเหตุให้ไม่มีใครกล้าแจ้ง ซึ่งจะทำให้เด็กไม่ได้รับความช่วยเหลือ

ตอบข้อ 1. จัดให้มีระบบงานและกิจกรรมแนะแนว ให้คำปรึกษา และฝึกอบรมแก่นักเรียนและผู้ปกครอง

กฎหมายกำหนดให้โรงเรียนและสถานศึกษาจัดให้มีระบบงานและกิจกรรมแนะแนว ให้คำปรึกษา และฝึกอบรมแก่นักเรียน นักศึกษา และผู้ปกครอง เพื่อส่งเสริมความประพฤติที่เหมาะสม ความรับผิดชอบต่อสังคม และความปลอดภัย บทบาทของโรงเรียนจึงเป็นการป้องกันและช่วยเหลือ ไม่ใช่การผลักเด็กออกจากระบบ

ตอบข้อ 2. เมื่อต้องตัดสินใจเรื่องใดที่เกี่ยวกับเด็ก ต้องคำนึงถึงประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญที่สุด เหนือความสะดวกของผู้ใหญ่หรือหน่วยงาน

หลักประโยชน์สูงสุดของเด็กกำหนดให้การปฏิบัติต่อเด็กไม่ว่ากรณีใด ต้องคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นสำคัญ และไม่ให้มีการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม หลักนี้ไม่ได้แปลว่าต้องตามใจเด็ก แต่แปลว่าเมื่อประโยชน์ของเด็กขัดกับความสะดวกของผู้ใหญ่ ต้องยึดประโยชน์ของเด็กไว้ก่อน

ตอบข้อ 2. เด็กที่ประพฤติตนไม่สมควร หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมหรือสถานที่อันอาจชักนำให้กระทำผิดกฎหมาย

เด็กที่เสี่ยงต่อการกระทำผิดหมายถึงเด็กที่ประพฤติตนไม่สมควร เด็กที่ประกอบอาชีพหรือคบหาสมาคมกับบุคคลที่น่าจะชักนำไปในทางกระทำผิดกฎหมายหรือขัดต่อศีลธรรมอันดี หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมหรือสถานที่อันอาจชักนำให้กระทำผิด นิยามนี้เน้นการป้องกันก่อนเกิดเหตุ ไม่ใช่การตีตราเด็กที่เรียนไม่ดี

ตอบข้อ 2. ไม่ควรกระทำ เพราะอาจเป็นการเผยแพร่ข้อมูลที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่จิตใจ ชื่อเสียง หรือสิทธิประโยชน์ของเด็ก

กฎหมายห้ามโฆษณาหรือเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับตัวเด็กหรือผู้ปกครองในลักษณะที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่จิตใจ ชื่อเสียง เกียรติคุณ หรือสิทธิประโยชน์อื่นใดของเด็ก การประจานนักเรียนต่อสาธารณะจึงทำไม่ได้ แม้ผู้บริหารจะอนุญาต เพราะเป็นข้อห้ามตามกฎหมาย ไม่ใช่เรื่องดุลพินิจภายใน

ตอบข้อ 1. ให้การอุปการะเลี้ยงดู อบรมสั่งสอน และพัฒนาเด็กที่อยู่ในความปกครองดูแลตามสมควรแก่ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม

กฎหมายกำหนดให้ผู้ปกครองต้องให้การอุปการะเลี้ยงดู อบรมสั่งสอน และพัฒนาเด็กที่อยู่ในความปกครองดูแลตามสมควรแก่ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมแห่งท้องถิ่น แต่ต้องไม่ต่ำกว่ามาตรฐานขั้นต่ำที่กำหนด และต้องคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กมิให้ตกอยู่ในภาวะอันน่าจะเกิดอันตราย

ตอบข้อ 4. สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน

สถานที่ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กได้แก่ สถานรับเลี้ยงเด็ก สถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟู ส่วนสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนอยู่ในระบบยุติธรรมสำหรับเด็กที่กระทำความผิดอาญา ซึ่งเป็นคนละกฎหมายกัน

ตอบข้อ 2. เด็กเร่ร่อน เด็กกำพร้า หรือเด็กที่ผู้ปกครองไม่สามารถอุปการะเลี้ยงดูได้ด้วยเหตุใด ๆ

เด็กที่พึงได้รับการสงเคราะห์คือเด็กที่ขาดผู้ดูแลหรืออยู่ในสภาพยากลำบาก เช่น เด็กเร่ร่อน เด็กกำพร้า เด็กที่ถูกทอดทิ้ง หรือเด็กที่ผู้ปกครองไม่สามารถอุปการะเลี้ยงดูได้เพราะถูกจำคุก เจ็บป่วย หรือยากจน จุดตัดอยู่ที่สภาพความเป็นอยู่ ไม่ใช่ผลการเรียนหรือพฤติกรรมในโรงเรียน

ตอบข้อ 2. จำหน่าย แลกเปลี่ยน หรือให้สุราหรือบุหรี่แก่เด็ก

กฎหมายห้ามจำหน่าย แลกเปลี่ยน หรือให้สุราหรือบุหรี่แก่เด็ก เว้นแต่การรักษาพยาบาลตามคำสั่งของแพทย์ ข้อห้ามนี้เป็นเด็ดขาดเพราะมุ่งคุ้มครองสุขภาพและพัฒนาการของเด็กเอง ความยินยอมของผู้ปกครองจึงไม่เป็นเหตุยกเว้นความผิด