แนวข้อสอบ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ 20 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 2. 3 ส่วน คือ ส่วนกลาง เขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษาของรัฐที่จัดการศึกษาระดับปริญญาที่เป็นนิติบุคคล

มาตรา 5 กำหนดให้จัดระเบียบบริหารราชการในกระทรวงศึกษาธิการเป็น 3 ส่วน คือ (1) ระเบียบบริหารราชการในส่วนกลาง (2) ระเบียบบริหารราชการเขตพื้นที่การศึกษา และ (3) ระเบียบบริหารราชการในสถานศึกษาของรัฐที่จัดการศึกษาระดับปริญญาที่เป็นนิติบุคคล จุดที่มักตอบผิดคือเผลอใช้โครงสร้าง "กลาง ภูมิภาค ท้องถิ่น" ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน ซึ่งเป็นคนละกฎหมาย

ตอบข้อ 3. ผู้อำนวยการสถานศึกษา

ผู้อำนวยการสถานศึกษาเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในสถานศึกษา และรับผิดชอบการบริหารงานของสถานศึกษาให้เป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ และนโยบาย ส่วนคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานทำหน้าที่กำกับและส่งเสริมสนับสนุนกิจการของสถานศึกษา ไม่ได้เป็นผู้บังคับบัญชา และผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเป็นผู้บังคับบัญชาในระดับเขต ไม่ใช่ในสถานศึกษาโดยตรง

ตอบข้อ 1. วิชาการ / งบประมาณ / บริหารงานบุคคล / บริหารทั่วไป

การบริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานแบ่งเป็น 4 งาน คือ งานวิชาการ งานงบประมาณ งานบริหารงานบุคคล และงานบริหารทั่วไป โดยงานวิชาการถือเป็นงานหลักที่งานอื่นทั้งสามต้องสนับสนุน เพราะเป้าหมายสุดท้ายของสถานศึกษาคือคุณภาพผู้เรียน กลุ่มงานย่อยอย่างกิจการนักเรียนหรืออาคารสถานที่จัดอยู่ภายใต้งานบริหารทั่วไป

ตอบข้อ 2. กำกับ และส่งเสริมสนับสนุนกิจการของสถานศึกษา

คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานมีหน้าที่กำกับและส่งเสริมสนับสนุนกิจการของสถานศึกษา เป็นกลไกให้ผู้ปกครอง ชุมชน ศิษย์เก่า และผู้ทรงคุณวุฒิเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา ไม่มีอำนาจบังคับบัญชาบุคลากรหรือลงโทษทางวินัย ซึ่งเป็นอำนาจของผู้อำนวยการสถานศึกษาและ อ.ก.ค.ศ. เขตพื้นที่การศึกษาตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา

ตอบข้อ 2. สถานศึกษาที่จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานซึ่งเป็นโรงเรียนตามที่กฎหมายกำหนดให้มีฐานะเป็นนิติบุคคล

พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการกำหนดให้สถานศึกษาที่จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานเฉพาะที่เป็นโรงเรียนมีฐานะเป็นนิติบุคคล ซึ่งทำให้โรงเรียนทำนิติกรรมและบริหารจัดการได้คล่องตัวขึ้นภายใต้กรอบที่กฎหมายกำหนด ทั้งนี้ไม่ครอบคลุมสถานศึกษาทุกประเภทในสังกัด และแยกต่างหากจากสถานศึกษาของรัฐที่จัดการศึกษาระดับปริญญาซึ่งอยู่ในส่วนที่สามของการจัดระเบียบบริหารราชการ

ตอบข้อ 2. กระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาไปยังเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาโดยตรง

หลักการสำคัญที่ต่อเนื่องมาจากพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติคือการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา ทั้งด้านวิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารทั่วไป ไปยังคณะกรรมการและสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และไปยังสถานศึกษาโดยตรง เพื่อให้ผู้ที่อยู่ใกล้ผู้เรียนที่สุดตัดสินใจได้ ไม่ใช่การรวมศูนย์หรือการโอนไปท้องถิ่นทั้งหมด

ตอบข้อ 2. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและกำหนดนโยบาย เป้าหมาย และผลสัมฤทธิ์ของงานในกระทรวง ส่วนปลัดกระทรวงเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการในสำนักงานปลัดกระทรวงและรับผิดชอบงานประจำ ต้องแยกระดับการเมืองกับระดับข้าราชการประจำให้ออก

ตอบข้อ 2. พิจารณาเสนอแผนการศึกษาแห่งชาติ นโยบาย แผน และมาตรฐานการศึกษา

สภาการศึกษาทำหน้าที่เชิงนโยบายและแผนระดับชาติ คือพิจารณาเสนอแผนการศึกษาแห่งชาติ นโยบาย แผน และมาตรฐานการศึกษา รวมทั้งการวิจัยและการประเมินผลการจัดการศึกษา ส่วนการบริหารงานบุคคลเป็นของ ก.ค.ศ. และการออกใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเป็นของคุรุสภา

ตอบข้อ 2. เป็นระดับการบริหารที่อยู่ระหว่างส่วนกลางกับสถานศึกษา ทำหน้าที่กำกับ ดูแล ส่งเสริม และสนับสนุนสถานศึกษา

เขตพื้นที่การศึกษาเป็นหน่วยบริหารระดับกลางระหว่างส่วนกลางกับสถานศึกษา ทำหน้าที่กำกับดูแล ส่งเสริม และสนับสนุนการจัดการศึกษาของสถานศึกษาในเขต ไม่ใช่ผู้จัดการเรียนการสอนเอง และไม่ใช่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งเป็นคนละระบบ

ตอบข้อ 2. เพื่อให้การบริหารจัดการสอดคล้องกับลักษณะและความต้องการของสถานศึกษาแต่ละระดับ

โรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษามีขนาด โครงสร้างหลักสูตร และปัญหาการบริหารที่ต่างกันมาก การแยกเขตพื้นที่ตามระดับจึงทำให้การกำกับดูแลตรงกับความต้องการจริงของสถานศึกษามากขึ้น ไม่ใช่เรื่องของตำแหน่งหรือการแยกสังกัด

ตอบข้อ 2. เป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและในสถานศึกษาในเขตพื้นที่

ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและบุคลากรทั้งในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและในสถานศึกษาที่อยู่ในเขตพื้นที่นั้น สายการบังคับบัญชานี้เองที่ทำให้เขตพื้นที่กำกับดูแลสถานศึกษาได้จริง ไม่ใช่เพียงหน่วยประสานงาน

ตอบข้อ 2. สถานศึกษามีความคล่องตัวในการบริหารจัดการมากขึ้น แต่ยังอยู่ในกำกับดูแลของเขตพื้นที่การศึกษา

การเป็นนิติบุคคลทำให้สถานศึกษามีความคล่องตัวในการบริหารจัดการและรับผิดชอบผลการดำเนินงานของตนเองมากขึ้น เป็นรูปธรรมของการกระจายอำนาจสี่ด้าน แต่ไม่ได้แปลว่าหลุดจากสายบังคับบัญชาหรือหลุดจากหลักสูตรแกนกลาง อำนาจยังถูกจำกัดตามที่กฎหมายกำหนดไว้

ตอบข้อ 4. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

องค์กรหลักในส่วนกลางประกอบด้วยสำนักงานปลัดกระทรวง สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ส่วนสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเป็นการจัดระเบียบบริหารราชการในระดับเขตพื้นที่ ไม่ใช่องค์กรหลักในส่วนกลาง

ตอบข้อ 2. ได้ เพราะกฎหมายเปิดให้มอบอำนาจให้ผู้ดำรงตำแหน่งอื่นปฏิบัติราชการแทนได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

กฎหมายกำหนดเรื่องการมอบอำนาจไว้ เพื่อให้การบริหารงานคล่องตัวและลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น โดยผู้มอบอำนาจยังคงมีหน้าที่กำกับติดตามผลการปฏิบัติราชการของผู้รับมอบอำนาจ การมอบอำนาจจึงไม่ใช่การโอนความรับผิดชอบไปทั้งหมด และไม่ได้ทำได้เฉพาะตอนผู้บริหารไม่อยู่

ตอบข้อ 2. ตรวจราชการ ศึกษาวิเคราะห์ วิจัย ติดตามและประเมินผลระดับนโยบาย เพื่อนิเทศให้คำปรึกษาและแนะนำ

ผู้ตรวจราชการมีหน้าที่ตรวจราชการ ศึกษา วิเคราะห์ วิจัย ติดตามและประเมินผลระดับนโยบาย เพื่อนิเทศให้คำปรึกษาและแนะนำเพื่อการปรับปรุงพัฒนา บทบาทจึงเป็นการสะท้อนข้อมูลกลับไปยังผู้มีอำนาจ ไม่ใช่การใช้อำนาจสั่งการ ลงโทษ หรืออนุมัติงบประมาณด้วยตนเอง

ตอบข้อ 2. คณะกรรมการสถานศึกษากำกับและส่งเสริมสนับสนุนกิจการของสถานศึกษา ส่วนผู้อำนวยการเป็นผู้บริหารและบังคับบัญชา

คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานทำหน้าที่กำกับและส่งเสริมสนับสนุนกิจการของสถานศึกษา เป็นกลไกให้ชุมชนและผู้มีส่วนได้เสียเข้ามามีส่วนร่วม ส่วนการบริหารงานประจำและการบังคับบัญชาเป็นอำนาจของผู้อำนวยการสถานศึกษา ทั้งสองฝ่ายจึงเสริมกัน ไม่ใช่สายบังคับบัญชาต่อกัน

ตอบข้อ 2. เอกภาพด้านนโยบายและมาตรฐานการศึกษา พร้อมกับการกระจายอำนาจไปสู่เขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา

กฎหมายวางหลักให้มีเอกภาพด้านนโยบายและมาตรฐานการศึกษาในระดับชาติ ควบคู่กับการกระจายอำนาจไปสู่เขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา เพื่อให้ผู้อยู่ใกล้ผู้เรียนที่สุดตัดสินใจเรื่องการปฏิบัติได้ หลักนี้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติที่เป็นกฎหมายแม่บท

ตอบข้อ 2. ให้มีผู้รักษาราชการแทนตามที่กฎหมายกำหนด

ราชการต้องดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง กฎหมายจึงกำหนดเรื่องการรักษาราชการแทนไว้ เพื่อให้มีผู้ใช้อำนาจหน้าที่แทนในช่วงที่ตำแหน่งว่างหรือผู้ดำรงตำแหน่งไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ต้องแยกจาก "การปฏิบัติราชการแทน" ซึ่งเป็นเรื่องการมอบอำนาจขณะที่ผู้มอบยังปฏิบัติหน้าที่อยู่ตามปกติ

ตอบข้อ 2. ด้านงบประมาณ

การรับ บริหาร และใช้จ่ายเงินรายได้ของสถานศึกษาอยู่ในขอบเขตการกระจายอำนาจด้านงบประมาณ ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่ด้านที่กฎหมายกระจายให้สถานศึกษา ส่วนด้านวิชาการเกี่ยวกับหลักสูตรและการเรียนการสอน ด้านบุคคลเกี่ยวกับการบรรจุแต่งตั้งและพัฒนาบุคลากร และด้านบริหารทั่วไปเป็นงานสนับสนุนอื่น ๆ

ตอบข้อ 2. เพื่อให้ผู้มีส่วนได้เสียทั้งผู้ปกครอง ครู ชุมชน และผู้ทรงคุณวุฒิ เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา

การมีคณะกรรมการที่ประกอบด้วยผู้แทนหลายฝ่ายเป็นรูปธรรมของหลัก "ให้สังคมมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา" ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ ทำให้การตัดสินใจสะท้อนความต้องการของชุมชนที่สถานศึกษาตั้งอยู่ ไม่ใช่การเพิ่มขั้นตอนราชการโดยไม่จำเป็น