แนวข้อสอบ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน 47 ข้อ พร้อมเฉลย

ตอบข้อ 4. พิพากษาคดีปกครองที่ประชาชนฟ้องหน่วยงานของรัฐ

มาตรา 11 ให้อำนาจนายกรัฐมนตรีในการกำกับโดยทั่วไปซึ่งการบริหารราชการแผ่นดิน สั่งให้ชี้แจงหรือทำรายงาน สั่งสอบสวนข้อเท็จจริง ยับยั้งการปฏิบัติราชการที่ขัดต่อนโยบายหรือมติคณะรัฐมนตรี รวมทั้งแต่งตั้งข้าราชการและวางระเบียบปฏิบัติราชการ แต่การพิจารณาพิพากษาคดีปกครองเป็นอำนาจของศาลปกครอง ซึ่งเป็นองค์กรตุลาการที่แยกจากฝ่ายบริหารตามหลักการแบ่งแยกอำนาจ

ตอบข้อ 2. หลักความโปร่งใสและการอำนวยความสะดวกแก่ประชาชน

การประกาศระยะเวลาแล้วเสร็จของงานทำให้ประชาชนคาดหมายได้ว่าจะได้รับบริการเมื่อใด และใช้เป็นเครื่องมือตรวจสอบการทำงานของรัฐได้ จึงเป็นการนำหลักความโปร่งใสและการอำนวยความสะดวกตามมาตรา 3/1 มาปฏิบัติจริง แม้จะช่วยเรื่องประสิทธิภาพด้วย แต่วัตถุประสงค์ตรงที่สุดคือประโยชน์และสิทธิของประชาชนผู้รับบริการ

ตอบข้อ 2. ผู้ว่าราชการจังหวัด ในฐานะหัวหน้าบังคับบัญชาบรรดาข้าราชการฝ่ายบริหารส่วนภูมิภาคในเขตจังหวัด

มาตรา 57 กำหนดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นหัวหน้าบังคับบัญชาบรรดาข้าราชการฝ่ายบริหารส่วนภูมิภาคในเขตจังหวัด แม้ข้าราชการเหล่านั้นจะสังกัดกรมต่าง ๆ ก็ตาม กลไกนี้ทำให้การทำงานในพื้นที่มีเอกภาพและบูรณาการได้ ส่วนกรมต้นสังกัดยังคงดูแลด้านวิชาการ ความก้าวหน้าในสายงาน และการบริหารงานบุคคล

ตอบข้อ 2. เสนอให้ยกเลิกภารกิจ หรือยุบเลิกส่วนราชการนั้น ตามหลักการลดภารกิจและยุบเลิกหน่วยงานที่ไม่จำเป็น

มาตรา 3/1 ระบุการลดภารกิจและยุบเลิกหน่วยงานที่ไม่จำเป็นไว้เป็นหนึ่งในเป้าหมายของการบริหารราชการ เมื่อภารกิจหมดความจำเป็นหรือซ้ำซ้อน ส่วนราชการจึงควรเสนอให้ยกเลิกหรือยุบเลิก เพื่อไม่ให้สิ้นเปลืองงบประมาณและกำลังคนโดยเปล่าประโยชน์ ส่วนการถ่ายโอนภารกิจให้เอกชนต้องมีกฎหมายรองรับและมีกลไกกำกับดูแล

ตอบข้อ 2. ปัญหาการรอการอนุมัติหลายชั้นจนงานล่าช้าและไม่ตอบสนองประชาชน

การกระจายอำนาจตัดสินใจมุ่งให้ผู้ที่อยู่ใกล้ปัญหาและใกล้ประชาชนที่สุดมีอำนาจตัดสินใจได้ โดยไม่ต้องส่งเรื่องขึ้นไปรออนุมัติหลายชั้นจนงานล่าช้า จึงเชื่อมโยงโดยตรงกับเป้าหมายเรื่องการลดขั้นตอนการปฏิบัติงานและการตอบสนองความต้องการของประชาชนตามมาตรา 3/1 ส่วนการป้องกันการทุจริตเป็นเรื่องของระบบตรวจสอบซึ่งเป็นคนละกลไก

ตอบข้อ 2. ให้มีการประสานและบูรณาการการทำงานร่วมกัน เพื่อไม่ให้ซ้ำซ้อนและเกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ

เป้าหมายเรื่องการเกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐและความคุ้มค่าในเชิงภารกิจแห่งรัฐตามมาตรา 3/1 บังคับให้ส่วนราชการต้องประสานและบูรณาการการทำงาน เพื่อไม่ให้ทำงานซ้ำซ้อนกันและใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า กลไกในทางปฏิบัติได้แก่การมอบหมายเจ้าภาพหลัก การตั้งคณะกรรมการร่วม และการจัดทำแผนบูรณาการในระดับจังหวัด

ตอบข้อ 2. ทบวงอาจมีฐานะเทียบเท่ากระทรวง หรืออาจเป็นทบวงซึ่งสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีหรือกระทรวงก็ได้

มาตรา 7 กำหนดให้ราชการส่วนกลางประกอบด้วยสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงหรือทบวงซึ่งมีฐานะเทียบเท่ากระทรวง ทบวงซึ่งสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีหรือกระทรวง และกรม ทบวงจึงมีได้สองลักษณะ คือเทียบเท่ากระทรวง หรือเป็นหน่วยที่สังกัดอยู่ภายใต้สำนักนายกรัฐมนตรีหรือกระทรวง

ตอบข้อ 2. 3 ส่วน คือ ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค และราชการส่วนท้องถิ่น

มาตรา 4 บัญญัติให้จัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดินเป็น 3 ส่วน ได้แก่ ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค และราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจไม่ใช่ส่วนหนึ่งของการจัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดินตามกฎหมายฉบับนี้ ส่วนจังหวัดและอำเภอเป็นหน่วยย่อยที่อยู่ในราชการส่วนภูมิภาค ไม่ใช่ส่วนแยกต่างหาก

ตอบข้อ 4. จังหวัด

มาตรา 7 กำหนดให้ราชการส่วนกลางประกอบด้วย สำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงหรือทบวงซึ่งมีฐานะเทียบเท่ากระทรวง ทบวงซึ่งสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีหรือกระทรวง และกรมหรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นและมีฐานะเป็นกรม ส่วนจังหวัดเป็นราชการบริหารส่วนภูมิภาคตามมาตรา 51

ตอบข้อ 1. จังหวัด และอำเภอ

มาตรา 51 กำหนดให้ราชการบริหารส่วนภูมิภาคมีเพียง 2 ระดับ คือ จังหวัด และอำเภอ ส่วนตำบลและหมู่บ้านเป็นการปกครองท้องที่ตามกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ ไม่ใช่ราชการบริหารส่วนภูมิภาคตามกฎหมายฉบับนี้ และเทศบาลเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่น

ตอบข้อ 3. อำเภอ

มาตรา 70 กำหนดให้ราชการบริหารส่วนท้องถิ่นได้แก่ องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล สุขาภิบาล และราชการส่วนท้องถิ่นอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนด ซึ่งปัจจุบันครอบคลุมองค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา ส่วนอำเภอเป็นราชการบริหารส่วนภูมิภาค ผู้เข้าสอบมักสับสนเพราะอำเภอกับเทศบาลตั้งอยู่ในพื้นที่เดียวกัน

ตอบข้อ 1. พระราชบัญญัติ

มาตรา 52 กำหนดว่าการตั้ง ยุบ และเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัด ให้ตราเป็นพระราชบัญญัติ ซึ่งเป็นระดับสูงที่สุดในบรรดาหน่วยการปกครอง จุดที่ต้องจำคู่กันคือ การตั้ง ยุบ และเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา ส่วนตำบลและหมู่บ้านใช้ประกาศกระทรวงมหาดไทย

ตอบข้อ 2. พระราชกฤษฎีกา

มาตรา 61 กำหนดว่าการตั้ง ยุบ และเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอ ให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา ซึ่งเป็นกฎหมายที่ฝ่ายบริหารตราขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่านรัฐสภา ต่างจากการตั้งจังหวัดที่ต้องตราเป็นพระราชบัญญัติ ข้อนี้เป็นคู่เปรียบเทียบที่ออกสอบบ่อยมาก

ตอบข้อ 1. จังหวัดมีฐานะเป็นนิติบุคคล ส่วนอำเภอไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคล

มาตรา 52 วรรคสอง บัญญัติว่าจังหวัดมีฐานะเป็นนิติบุคคล จึงเป็นผู้ทรงสิทธิและหน้าที่ ทำนิติกรรมและถูกฟ้องคดีในนามจังหวัดได้ ส่วนอำเภอไม่มีบทบัญญัติให้เป็นนิติบุคคล การดำเนินการทางกฎหมายในระดับอำเภอจึงต้องกระทำในนามของจังหวัดหรือส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง

ตอบข้อ 2. มีฐานะเป็นกระทรวง

มาตรา 7 วรรคสอง กำหนดว่าสำนักนายกรัฐมนตรีมีฐานะเป็นกระทรวง โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและรับผิดชอบในการกำหนดนโยบาย ส่วนราชการภายในสำนักนายกรัฐมนตรีที่มีฐานะเป็นกรมก็มีอยู่หลายหน่วย เช่น สำนักงาน ก.พ. และสำนักงบประมาณ

ตอบข้อ 2. เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ ความมีประสิทธิภาพ ความคุ้มค่าในเชิงภารกิจแห่งรัฐ

มาตรา 3/1 วางหลักว่าการบริหารราชการต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ ความมีประสิทธิภาพ ความคุ้มค่าในเชิงภารกิจแห่งรัฐ การลดขั้นตอนการปฏิบัติงาน การลดภารกิจและยุบเลิกหน่วยงานที่ไม่จำเป็น การกระจายภารกิจและทรัพยากรให้ท้องถิ่น การกระจายอำนาจตัดสินใจ และการอำนวยความสะดวกและตอบสนองความต้องการของประชาชน มาตรานี้เป็นที่มาของพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

ตอบข้อ 2. ปลัดกระทรวง

มาตรา 21 กำหนดให้ปลัดกระทรวงเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการของส่วนราชการในกระทรวงรองจากรัฐมนตรี และรับผิดชอบควบคุมราชการประจำในกระทรวง แปลงนโยบายเป็นแนวทางและแผนปฏิบัติราชการ ปลัดกระทรวงจึงเป็นข้าราชการประจำสูงสุดของกระทรวง ต่างจากรัฐมนตรีซึ่งเป็นฝ่ายการเมือง

ตอบข้อ 1. สำนักงานรัฐมนตรี สำนักงานปลัดกระทรวง และกรม

มาตรา 18 กำหนดให้กระทรวงมีส่วนราชการ ได้แก่ สำนักงานรัฐมนตรี สำนักงานปลัดกระทรวง และกรมหรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นซึ่งมีฐานะเป็นกรม โดยสำนักงานรัฐมนตรีไม่มีฐานะเป็นกรม ทำหน้าที่ราชการทางการเมือง ส่วนจังหวัดเป็นราชการส่วนภูมิภาค ไม่ใช่ส่วนราชการภายในกระทรวง

ตอบข้อ 2. อธิบดี

มาตรา 32 กำหนดให้กรมมีอธิบดีเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและรับผิดชอบในการปฏิบัติราชการของกรมให้เป็นไปตามนโยบาย แนวทาง และแผนการปฏิบัติราชการของกระทรวง ปลัดกระทรวงบังคับบัญชาในระดับกระทรวง ส่วนรัฐมนตรีเป็นผู้กำกับดูแลในฐานะฝ่ายการเมือง

ตอบข้อ 3. กฎกระทรวง

มาตรา 33 กำหนดให้การแบ่งส่วนราชการภายในกรมให้ออกเป็นกฎกระทรวง และให้ระบุอำนาจหน้าที่ของแต่ละส่วนราชการไว้ในกฎกระทรวงด้วย ส่วนการจัดตั้ง รวม หรือโอนกรมทั้งกรมนั้นต้องตราเป็นพระราชบัญญัติ เว้นแต่กรณีที่ไม่มีการกำหนดตำแหน่งหรืออัตราข้าราชการเพิ่มขึ้น ซึ่งกฎหมายเปิดให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกาได้

ตอบข้อ 2. เป็นผู้รับนโยบายและคำสั่งจากนายกรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง กรม มาปฏิบัติให้เหมาะสมกับท้องที่ และเป็นหัวหน้าบังคับบัญชาบรรดาข้าราชการฝ่ายบริหารส่วนภูมิภาคในเขตจังหวัด

มาตรา 54 และ 57 กำหนดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้รับนโยบายและคำสั่งจากนายกรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง กรม มาปฏิบัติการให้เหมาะสมกับท้องที่และประชาชน และเป็นหัวหน้าบังคับบัญชาบรรดาข้าราชการฝ่ายบริหารส่วนภูมิภาคในเขตจังหวัด จึงไม่ได้เป็นผู้แทนของกระทรวงมหาดไทยเท่านั้น ส่วนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นผู้ว่าราชการจังหวัดมีอำนาจ "กำกับดูแล" ตามที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่บังคับบัญชา

ตอบข้อ 2. นายอำเภอ

มาตรา 62 กำหนดให้ในอำเภอหนึ่งมีนายอำเภอคนหนึ่งเป็นหัวหน้าปกครองบังคับบัญชาบรรดาข้าราชการในอำเภอ และรับผิดชอบงานบริหารราชการของอำเภอ โดยนายอำเภอสังกัดกระทรวงมหาดไทย ส่วนกำนันเป็นผู้ปกครองท้องที่ระดับตำบลตามกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ และนายกเทศมนตรีเป็นผู้บริหารท้องถิ่นที่มาจากการเลือกตั้ง

ตอบข้อ 2. การมอบอำนาจต้องทำเป็นหนังสือ และผู้มอบอำนาจยังมีหน้าที่กำกับดูแลติดตามผลการปฏิบัติราชการของผู้รับมอบอำนาจ

มาตรา 38 กำหนดให้การมอบอำนาจต้องทำเป็นหนังสือ และมาตรา 40 กำหนดให้ผู้มอบอำนาจมีหน้าที่กำกับดูแลและติดตามผลการปฏิบัติราชการของผู้รับมอบอำนาจ พร้อมทั้งแนะนำหรือแก้ไขการปฏิบัติราชการนั้นได้ ผู้มอบอำนาจจึงไม่ได้พ้นความรับผิดชอบไป ส่วนการมอบอำนาจช่วงต่อจะทำได้เฉพาะกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ทำได้เท่านั้น

ตอบข้อ 1. การรักษาราชการแทนใช้เมื่อไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งหรือผู้ดำรงตำแหน่งไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ส่วนการปฏิบัติราชการแทนเกิดจากการที่ผู้มีอำนาจมอบอำนาจให้ผู้อื่นทำแทนทั้งที่ตนยังปฏิบัติหน้าที่อยู่

การรักษาราชการแทนตามมาตรา 46 ถึง 48 เกิดขึ้นเมื่อตำแหน่งว่างลง หรือผู้ดำรงตำแหน่งไม่อาจปฏิบัติราชการได้ จึงต้องมีผู้เข้ามาทำหน้าที่แทนทั้งตำแหน่ง ส่วนการปฏิบัติราชการแทนเกิดจากการมอบอำนาจตามมาตรา 38 ซึ่งผู้มอบยังคงดำรงตำแหน่งและปฏิบัติหน้าที่อยู่ เพียงแต่กระจายอำนาจบางเรื่องออกไปเพื่อความคล่องตัว

ตอบข้อ 2. นายกรัฐมนตรี

มาตรา 11 กำหนดให้นายกรัฐมนตรีในฐานะหัวหน้ารัฐบาลมีอำนาจหน้าที่กำกับโดยทั่วไปซึ่งการบริหารราชการแผ่นดิน สั่งให้ราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่นชี้แจงแสดงความคิดเห็นหรือทำรายงาน สั่งสอบสวนข้อเท็จจริง และบังคับบัญชาข้าราชการฝ่ายบริหารทุกตำแหน่งซึ่งสังกัดกระทรวง ทบวง กรม และส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรม ส่วนปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีบังคับบัญชาข้าราชการประจำในสำนักนายกรัฐมนตรีรองจากนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี

ตอบข้อ 1. คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.)

มาตรา 71/1 และมาตราต่อเนื่องกำหนดให้มีคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ เรียกโดยย่อว่า ก.พ.ร. ทำหน้าที่เสนอแนะและให้คำปรึกษาแก่คณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับการพัฒนาระบบราชการและงานของรัฐอย่างอื่น รวมทั้งการปรับปรุงโครงสร้างส่วนราชการ ต่างจาก ก.พ. ซึ่งดูแลการบริหารทรัพยากรบุคคลภาครัฐ และ ก.พ.ค. ซึ่งพิจารณาอุทธรณ์และร้องทุกข์

ตอบข้อ 2. สอดส่องและเสนอแนะการปฏิบัติภารกิจของหน่วยงานของรัฐในจังหวัดให้ใช้วิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

มาตรา 55/1 กำหนดให้ในจังหวัดหนึ่งนอกจากกรุงเทพมหานคร ให้มีคณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัด มีหน้าที่สอดส่องและเสนอแนะการปฏิบัติภารกิจของหน่วยงานของรัฐในจังหวัดให้ใช้วิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี โดยมีผู้ตรวจราชการสำนักนายกรัฐมนตรีซึ่งมีเขตอำนาจในจังหวัดเป็นประธาน และมีผู้แทนภาคประชาสังคม ภาคธุรกิจเอกชน และสมาชิกสภาท้องถิ่นเป็นกรรมการ จึงเป็นกลไกตรวจสอบจากภายนอก ไม่ใช่ผู้บังคับบัญชาหรือผู้ลงโทษทางวินัย

ตอบข้อ 2. รัฐมนตรีคนหนึ่งซึ่งคณะรัฐมนตรีมอบหมาย

มาตรา 41 กำหนดว่าในกรณีที่นายกรัฐมนตรีไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ให้รองนายกรัฐมนตรีเป็นผู้รักษาราชการแทน ถ้ามีรองนายกรัฐมนตรีหลายคนให้คณะรัฐมนตรีมอบหมายให้รองนายกรัฐมนตรีคนใดคนหนึ่งเป็นผู้รักษาราชการแทน ถ้าไม่มีรองนายกรัฐมนตรีหรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ให้คณะรัฐมนตรีมอบหมายให้รัฐมนตรีคนใดคนหนึ่งเป็นผู้รักษาราชการแทน

ตอบข้อ 1. มีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกับผู้ซึ่งตนแทน

มาตรา 48 กำหนดว่าให้ผู้รักษาราชการแทนมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกับผู้ซึ่งตนแทน ในกรณีที่มีกฎหมายอื่น กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ มติคณะรัฐมนตรี หรือคำสั่งใด แต่งตั้งให้ผู้ดำรงตำแหน่งนั้นเป็นกรรมการหรือให้มีอำนาจหน้าที่ใด ก็ให้ผู้รักษาราชการแทนทำหน้าที่นั้นด้วย เว้นแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

ตอบข้อ 2. พระราชกฤษฎีกา

โดยหลักการจัดตั้ง รวม หรือโอนส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรมต้องตราเป็นพระราชบัญญัติ แต่มาตรา 8 ทวิ เปิดข้อยกเว้นว่า หากเป็นการรวมหรือโอนที่ไม่มีการกำหนดตำแหน่งหรืออัตราของข้าราชการหรือลูกจ้างเพิ่มขึ้น ให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกาได้ เพื่อให้การปรับโครงสร้างราชการทำได้คล่องตัวขึ้นโดยไม่เพิ่มภาระงบประมาณ

ตอบข้อ 2. ไม่มีฐานะเป็นกรม มีเลขานุการรัฐมนตรีเป็นผู้บังคับบัญชา และรับผิดชอบราชการทางการเมือง

มาตรา 19 กำหนดว่าสำนักงานรัฐมนตรีมีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับราชการทางการเมือง มีเลขานุการรัฐมนตรีซึ่งเป็นข้าราชการการเมืองเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและรับผิดชอบในการปฏิบัติราชการของสำนักงานรัฐมนตรี ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวง โดยสำนักงานรัฐมนตรีไม่มีฐานะเป็นกรม ต่างจากสำนักงานปลัดกระทรวงซึ่งมีฐานะเป็นกรม

ตอบข้อ 3. ราชการส่วนท้องถิ่น

กรุงเทพมหานครและเมืองพัทยาเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ จึงจัดอยู่ในราชการบริหารส่วนท้องถิ่นตามมาตรา 70 ในฐานะ "ราชการส่วนท้องถิ่นอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนด" ข้อสังเกตสำคัญคือกรุงเทพมหานครไม่มีราชการส่วนภูมิภาค จึงไม่มีผู้ว่าราชการจังหวัดแบบจังหวัดอื่น แต่มีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครที่มาจากการเลือกตั้ง และมีเขตแทนอำเภอ

ตอบข้อ 1. รองผู้ว่าราชการจังหวัด

มาตรา 54 และ 55 กำหนดให้ในจังหวัดหนึ่งมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้รับนโยบายและเป็นหัวหน้าบังคับบัญชา และมีรองผู้ว่าราชการจังหวัดหรือผู้ช่วยผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและรับผิดชอบในการปฏิบัติราชการรองจากผู้ว่าราชการจังหวัด ส่วนปลัดจังหวัดและหัวหน้าส่วนราชการประจำจังหวัดเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการเฉพาะในสายงานของตน

ตอบข้อ 2. ความต้องการและศักยภาพของประชาชนในท้องถิ่น โดยจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในจังหวัด

มาตรา 53/1 กำหนดให้จังหวัดจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดให้สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในระดับชาติ และความต้องการของประชาชนในท้องถิ่นในจังหวัด โดยในการจัดทำแผนต้องจัดให้มีการประชุมปรึกษาหารือร่วมกันระหว่างหัวหน้าส่วนราชการ ผู้บริหารท้องถิ่น และผู้แทนภาคประชาสังคม ซึ่งสะท้อนหลักการมีส่วนร่วมของประชาชน

ตอบข้อ 1. ต่อราชการส่วนภูมิภาคเป็นอำนาจบังคับบัญชา ส่วนต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นอำนาจกำกับดูแลตามที่กฎหมายกำหนด

ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นหัวหน้าบังคับบัญชาบรรดาข้าราชการฝ่ายบริหารส่วนภูมิภาคในเขตจังหวัดตามมาตรา 57 จึงสั่งการได้โดยตรง แต่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความเป็นอิสระตามหลักการกระจายอำนาจ ผู้ว่าราชการจังหวัดจึงมีเพียงอำนาจ "กำกับดูแล" เท่าที่กฎหมายจัดตั้งองค์กรนั้นกำหนดไว้ เช่น การยับยั้งข้อบัญญัติที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ความแตกต่างระหว่างการบังคับบัญชากับการกำกับดูแลเป็นประเด็นที่ออกสอบบ่อย

ตอบข้อ 1. ผู้ช่วยผู้ว่าราชการจังหวัด และถ้าไม่มี ให้ปลัดจังหวัดเป็นผู้รักษาราชการแทน

มาตรา 56 กำหนดว่าในกรณีที่ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัด หรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ให้รองผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้รักษาราชการแทน ถ้าไม่มีรองผู้ว่าราชการจังหวัดให้ผู้ช่วยผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้รักษาราชการแทน และถ้าไม่มีทั้งสองตำแหน่งให้ปลัดจังหวัดเป็นผู้รักษาราชการแทน ลำดับนี้เป็นไปตามสายการบังคับบัญชาของราชการส่วนภูมิภาค

ตอบข้อ 3. หลักการกระจายอำนาจ

การกระจายภารกิจและทรัพยากรให้แก่ท้องถิ่นเป็นการดำเนินการตามหลักการกระจายอำนาจ ซึ่งมอบอำนาจตัดสินใจและทรัพยากรให้องค์กรที่มีความเป็นอิสระตามกฎหมายไปดำเนินการเอง ต่างจากหลักการแบ่งอำนาจซึ่งเป็นการส่งเจ้าหน้าที่ของส่วนกลางออกไปปฏิบัติงานในภูมิภาคแต่ยังขึ้นตรงต่อส่วนกลาง อันเป็นที่มาของราชการส่วนภูมิภาค และต่างจากหลักการรวมอำนาจที่รวมการตัดสินใจไว้ที่ส่วนกลาง

ตอบข้อ 2. หลักการแบ่งอำนาจ

ราชการส่วนภูมิภาคเกิดจากหลักการแบ่งอำนาจ คือส่วนกลางส่งข้าราชการออกไปปฏิบัติราชการในพื้นที่ โดยผู้ปฏิบัติยังคงเป็นข้าราชการของส่วนกลางและอยู่ในบังคับบัญชาของส่วนกลาง จึงต่างจากราชการส่วนท้องถิ่นซึ่งเกิดจากหลักการกระจายอำนาจ มีผู้บริหารมาจากการเลือกตั้งและมีความเป็นอิสระในการบริหารตามกฎหมาย

ตอบข้อ 2. ตรวจและติดตามผลการปฏิบัติราชการของหน่วยงานในความรับผิดชอบ เพื่อรายงานและเสนอแนะต่อผู้บังคับบัญชา

ผู้ตรวจราชการทำหน้าที่ตรวจและติดตามผลการปฏิบัติราชการ เพื่อให้เป็นไปตามนโยบาย กฎหมาย และแผนงาน แล้วรายงานพร้อมข้อเสนอแนะต่อผู้บังคับบัญชา บทบาทจึงเป็นการตรวจสอบและให้ข้อมูล ไม่ใช่การบังคับบัญชาหรือลงโทษทางวินัย ซึ่งเป็นอำนาจของผู้บังคับบัญชาตามสายงาน

ตอบข้อ 2. ลดขั้นตอนการปฏิบัติงานและกระจายอำนาจการตัดสินใจ เพื่ออำนวยความสะดวกและตอบสนองความต้องการของประชาชน

มาตรา 3/1 วางหลักไว้ชัดเจนว่าการบริหารราชการต้องมีการลดขั้นตอนการปฏิบัติงาน การกระจายอำนาจตัดสินใจ และการอำนวยความสะดวกและตอบสนองความต้องการของประชาชน ทั้งยังกำหนดให้ส่วนราชการต้องจัดให้มีการเปิดเผยข้อมูลและกำหนดระยะเวลาแล้วเสร็จของงานให้ประชาชนทราบ การเพิ่มขั้นตอนหรือรวมอำนาจกลับไปที่ส่วนกลางจึงขัดกับหลักการนี้

ตอบข้อ 3. ออกเป็นประกาศกระทรวงมหาดไทย

การตั้ง ยุบ และเปลี่ยนแปลงเขตตำบลและหมู่บ้านเป็นเรื่องของการปกครองท้องที่ ซึ่งดำเนินการโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย จำง่าย ๆ ว่าลำดับความยากง่ายไล่จากใหญ่ไปเล็กคือ จังหวัดใช้พระราชบัญญัติ อำเภอใช้พระราชกฤษฎีกา และตำบลหมู่บ้านใช้ประกาศกระทรวงมหาดไทย

ตอบข้อ 2. ผู้มอบอำนาจยังคงมีหน้าที่กำกับดูแลติดตาม และอาจแนะนำหรือแก้ไขการปฏิบัติราชการของผู้รับมอบอำนาจได้

มาตรา 40 กำหนดให้ผู้มอบอำนาจมีหน้าที่กำกับดูแลและติดตามผลการปฏิบัติราชการของผู้รับมอบอำนาจ และให้มีอำนาจแนะนำหรือแก้ไขการปฏิบัติราชการของผู้รับมอบอำนาจได้ หลักนี้ทำให้การมอบอำนาจไม่กลายเป็นการโยนความรับผิดชอบ ส่วนความรับผิดทางอาญาต้องพิจารณาองค์ประกอบความผิดเป็นรายกรณี ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ

ตอบข้อ 2. มีฐานะเป็นกรม

มาตรา 18 และ 21 กำหนดให้สำนักงานปลัดกระทรวงมีฐานะเป็นกรม มีปลัดกระทรวงเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการ รับผิดชอบราชการประจำของกระทรวง กำกับเร่งรัดการปฏิบัติราชการของส่วนราชการในกระทรวง และเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการรองจากรัฐมนตรี ข้อนี้เป็นคู่เปรียบเทียบกับสำนักงานรัฐมนตรีซึ่งไม่มีฐานะเป็นกรม

ตอบข้อ 2. ส่วนราชการต้องจัดทำแผนปฏิบัติราชการให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลและแผนระดับชาติ พร้อมกำหนดผลสัมฤทธิ์ที่จะได้รับ

กฎหมายกำหนดให้การบริหารราชการต้องเกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ ส่วนราชการจึงต้องจัดทำแผนปฏิบัติราชการที่สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลและแผนระดับชาติ พร้อมระบุเป้าหมายและผลสัมฤทธิ์ที่คาดว่าจะได้รับ เพื่อใช้เป็นฐานในการติดตามประเมินผลและจัดสรรงบประมาณ ทั้งยังต้องเปิดเผยให้ประชาชนตรวจสอบได้ตามหลักความโปร่งใส

ตอบข้อ 1. ปลัดอำเภอ

มาตรา 64 กำหนดว่าในกรณีที่ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งนายอำเภอ หรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดแต่งตั้งปลัดอำเภอหรือหัวหน้าส่วนราชการประจำอำเภอซึ่งกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ ส่งมาประจำอำเภอนั้น เป็นผู้รักษาราชการแทน โดยปลัดอำเภอเป็นลำดับที่พิจารณาก่อนตามสายการบังคับบัญชาของกรมการปกครอง

ตอบข้อ 2. พระราชกฤษฎีกาบ้านเมืองที่ดีออกมาเพื่อขยายความหลักการบริหารราชการตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน

มาตรา 3/1 วรรคท้ายของพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดินกำหนดให้การปฏิบัติหน้าที่ของส่วนราชการต้องใช้วิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี โดยให้เป็นไปตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 จึงออกมาเพื่อขยายความมาตรานี้ และมีศักดิ์ทางกฎหมายต่ำกว่าพระราชบัญญัติ

ตอบข้อ 2. รัฐมนตรีว่าการกระทรวง

มาตรา 20 กำหนดให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการ และรับผิดชอบในการกำหนดนโยบาย เป้าหมาย และผลสัมฤทธิ์ของงานในกระทรวงให้สอดคล้องกับนโยบายที่คณะรัฐมนตรีแถลงไว้ต่อรัฐสภาหรือที่คณะรัฐมนตรีกำหนด ส่วนปลัดกระทรวงรับผิดชอบราชการประจำและแปลงนโยบายเป็นแนวทางและแผนปฏิบัติราชการ